“Truy vết” tiền điện mùa nóng

Nhu cầu điện mùa nóng tăng đột biến 

Tổng công ty Điện lực TP.HCM ngày 13.4 đã có thông cáo cho biết trong điều kiện thời tiết nắng nóng, sản lượng điện tiêu thụ của tháng 3.2026 đã tăng cao. Cụ thể, sản lượng điện nhận toàn tổng công ty đạt 5.248,7 triệu kWh, tăng 3,23% so với cùng kỳ. Công suất cực đại ngày cao nhất đạt 8.794 MW (ngày 31.3). Sản lượng điện thương phẩm đạt 5.097 triệu kWh. 

Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, cho biết trong tháng 4.2026, ENSO - hiện tượng khí hậu bao gồm ba trạng thái: trung tính, El Nino (pha nóng), La Nina (pha lạnh) - được dự báo duy trì trạng thái trung tính, xác suất 65 - 75%, khiến nền nhiệt tiếp tục ở mức rất cao và nắng nóng gia tăng cường độ trên diện rộng.

“Tháng 4 bước vào cao điểm của mùa khô, dự kiến nền nhiệt đạt mức cao nhất trong năm làm nhu cầu điện sinh hoạt và làm mát tăng đột biến. Tuy nhiên, sản lượng và công suất đỉnh vào cuối tháng sẽ sụt giảm rất mạnh do các doanh nghiệp, khu công nghiệp tạm ngừng sản xuất để nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, ngày 30.4 và ngày Quốc tế Lao động 1.5”, ông Kiên thông tin.

Sản lượng điện tiêu thụ bình quân/ngày toàn TP.HCM trong tháng 4 dự báo đạt 173,53 triệu kWh/ngày, cao hơn 2,92% (tương đương 4,92 triệu kWh/ngày) so với tháng 3.2026 và cao hơn 3,39% (tương đương 5,69 triệu kWh/ngày) so với cùng kỳ tháng 4.2025. 

Quy luật thời tiết hàng năm cho thấy từ tháng 3 - 5 tại khu vực TP.HCM nói riêng và khu vực Đông Nam bộ nói chung là giai đoạn cao điểm nắng nóng. “Khi nhiệt độ môi trường tăng cao trong các tháng cao điểm mùa khô, tiền điện của các hộ gia đình trên địa bàn TP.HCM có xu hướng tăng mạnh. Gia tăng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, chủ yếu liên quan đến nhu cầu sử dụng điện phục vụ làm mát và các thiết bị điện gia dụng”, ông Kiên lưu ý. 

“Thủ phạm” làm tiền điện tăng cao

Tổng công ty Điện lực TP.HCM chỉ ra một số “thủ phạm” có thể làm tăng tiền điện mùa nóng: 

Sử dụng thiết bị điều hòa không khí, máy lạnh tăng cao: đây là nguyên nhân chính chiếm tỷ trọng lớn nhất (thường từ 40 - 60% tổng lượng điện tiêu thụ). Trong mùa nắng nóng khi nhiệt độ ngoài trời thường xuyên ở mức cao (37 - 40 độ C), các hộ gia đình có xu hướng bật máy lạnh với thời gian dài hơn, liên tục trong ngày, kể cả ban đêm, cài đặt nhiệt độ thấp hơn mức khuyến nghị (dưới 26 độ C), sử dụng đồng thời nhiều máy lạnh trong các phòng khác nhau. Ngoài ra, nhiệt độ môi trường bên ngoài cao cũng làm giảm hiệu suất hoạt động của máy lạnh, buộc máy nén phải vận hành liên tục và tiêu tốn nhiều điện năng hơn.

Gia tăng mức tiêu thụ điện của tủ lạnh, tủ đông: nhiệt độ môi trường tăng cao khiến thiết bị phải vận hành với tần suất lớn hơn để duy trì mức nhiệt bên trong. Đồng thời, nhu cầu sử dụng thực phẩm, đồ uống giải khát trong mùa nắng nóng làm tăng số lần mở tủ lạnh, khiến không khí nóng xâm nhập, buộc thiết bị phải làm lạnh lại liên tục, từ đó làm gia tăng điện năng tiêu thụ.

Sử dụng các loại thiết bị làm mát: các thiết bị như quạt điện, quạt trần, quạt phun sương… được sử dụng với tần suất cao và thời gian dài hơn, góp phần làm tăng tổng lượng điện tiêu thụ.

Biểu giá điện sinh hoạt theo bậc thang: khi lượng điện tiêu thụ tăng cao, phần điện năng vượt ngưỡng sẽ được tính với mức giá cao hơn tương ứng, dẫn đến chi phí tiền điện tăng nhanh so với mức tiêu thụ trước kia.

Một số nguyên nhân khác: thay đổi thói quen sinh hoạt theo thời tiết nắng nóng (người dân ở nhà nhiều hơn, kéo theo gia tăng sử dụng các thiết bị điện sinh hoạt như tivi, máy tính, thiết bị giải trí, máy bơm, máy giặt, bếp điện…); gia tăng sử dụng thiết bị chiếu sáng do đóng kín cửa sổ, rèm cửa để tránh nóng.

Nhân viên điện lực hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp tiết kiệm, hiệu quả để hạn chế chi phí tiền điện tăng cao mùa nắng nóng. Ảnh: CTV

“Những nguyên nhân trên có thể dẫn đến tiền điện của các hộ gia đình, doanh nghiệp tăng cao trong các tháng nắng nóng mặc dù các thiết bị điện không thay đổi, thời gian sử dụng không thay đổi”, ông Kiên nhấn mạnh. Tổng công ty Điện lực TP.HCM khuyến nghị các hộ gia đình, các cơ quan, doanh nghiệp cần chủ động triển khai áp dụng các biện pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả để hạn chế chi phí tiền điện mùa nắng nóng. 

Khuyến nghị cài đặt nhiệt độ máy lạnh hợp lý (duy trì nhiệt độ máy lạnh ở mức 26 độ C trở lên, vì tăng 1 độ C có thể giúp tiết kiệm 7 - 10% điện năng tiêu thụ của thiết bị). Vệ sinh, bảo dưỡng máy lạnh định kỳ để nâng cao hiệu suất (rửa lưới lọc bụi 1 tháng/lần và bảo dưỡng toàn diện máy lạnh 3 - 6 tháng/lần; máy lạnh bẩn có thể làm giảm hiệu suất làm lạnh và tiêu tốn thêm 15% điện năng). Sử dụng kết hợp quạt điện song song với máy lạnh giúp khí lạnh lưu thông đều khắp phòng, có thể tăng nhiệt độ máy lạnh mà vẫn cảm thấy mát mẻ. Đảm bảo độ kín phòng, cửa sổ, cửa ra vào để tránh thất thoát nhiệt. Tăng cường sử dụng các giải pháp làm mát tự nhiên, tận dụng thông gió, che chắn bức xạ nhiệt (rèm, phim cách nhiệt, trồng cây xanh…) nhằm giảm nhiệt độ trong nhà…

Tắt các thiết bị điện không sử dụng, rút phích cắm các thiết bị điện tử không cần thiết để tránh tiêu hao điện năng ở chế độ “chờ”. Ưu tiên lựa chọn thiết bị có dán nhãn năng lượng hiệu suất cao (4 - 5 sao) hoặc sử dụng công nghệ inverter nhằm tối ưu hóa điện năng tiêu thụ. Sử dụng thiết bị đúng công suất và nhu cầu thực tế, hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn cùng thời điểm, lựa chọn chế độ tiết kiệm điện khi vận hành. Bố trí, sắp xếp thiết bị điện hợp lý, bảo đảm thông thoáng, tránh nguồn nhiệt cao... 

Đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ nhằm giảm chi phí tiền điện, có thể kết hợp lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của hệ thống điện mặt trời mái nhà... “Bên cạnh áp dụng các biện pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, người dân, cơ quan, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi sản lượng điện tiêu thụ thông qua website/ứng dụng chăm sóc khách hàng (app CSKH) để chủ động điều chỉnh phù hợp”, ông Kiên khuyến nghị.  

Phạm Anh