Hơn 2.500 nhà thuốc vào cuộc chống kháng kháng sinh

Ngày 14.4 tại TP.HCM, Sandoz (SIX: SDZ/OTCQX: SDZNY) đã ký kết hợp tác chiến lược cùng Hệ thống nhà thuốc Long Châu và Hội Hô hấp TP.HCM, hướng đến một mục tiêu tưởng quen nhưng lại chưa bao giờ dễ: giúp người bệnh dùng kháng sinh đúng và đủ.

Điểm đáng chú ý của lần hợp tác này, theo đại diện Sandoz, chính là cách tiếp cận. Theo đó, thay vì chỉ tập trung vào bệnh viện, nơi người bệnh xuất hiện khi đã có triệu chứng rõ ràng, sáng kiến này mở rộng ra cộng đồng, nơi quyết định phần lớn hành vi sử dụng thuốc diễn ra mỗi ngày. Với hơn 2.500 nhà thuốc trên toàn quốc, Long Châu trở thành “cánh tay nối dài” để đưa thông tin y khoa đến gần hơn với người dân.

Đại diện Sandoz, Hệ thống nhà thuốc Long Châu và Hội Hô hấp TP.HCM thực hiện nghi thức ký kết hợp tác.

Theo ông Charaf Eddine Kadri, Tổng Giám đốc Sandoz Việt Nam, bài toán kháng kháng sinh không còn là cảnh báo xa xôi. “Chỉ riêng năm 2019, tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn đã trực tiếp gây ra ước tính 1,3 triệu ca tử vong và liên quan đến gần 5 triệu ca tử vong trên toàn thế giới. Nếu không có hành động quyết đoán, tình trạng kháng kháng sinh có thể làm giảm tuổi thọ trung bình toàn cầu gần hai năm vào năm 2035 và gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu lên đến 855 tỷ đô la mỗi năm.”

Những con số toàn cầu ấy phản chiếu khá rõ bức tranh trong nước. Tại Việt Nam, kháng sinh chiếm hơn một nửa lượng thuốc sử dụng; 97% nhà thuốc từng được ghi nhận có bán kháng sinh không cần đơn; và có tới một nửa số kháng sinh được dùng có thể không đúng mục đích. WHO cũng ước tính gần 300.000 ca tử vong tại Việt Nam giai đoạn 2020–2023 có liên quan đến kháng kháng sinh...

Trước tình hình đó, việc “điều chỉnh hành vi”, từ nhận thức đến thực hành, theo chia sẻ của đại diện Sandoz, trở thành trọng tâm. Ông Charaf Eddine Kadri cho rằng có ba thách thức lớn: nhận thức cộng đồng còn hạn chế; người bệnh thiếu hướng dẫn rõ ràng trong suốt quá trình điều trị; và sự phối hợp giữa các bên chưa đủ chặt chẽ để biến kiến thức thành hành động cụ thể.

“Tại Sandoz, chúng tôi tin rằng kết quả điều trị tốt hơn không chỉ bắt đầu từ việc tiếp cận thuốc, mà còn từ sự thấu hiểu và hỗ trợ dành cho bệnh nhân. Thông qua sự hợp tác này, chúng tôi đồng hành cùng các đối tác tin cậy để có thể củng cố vai trò của dược sĩ, hỗ trợ bệnh nhân hiệu quả hơn trong suốt quá trình điều trị, và đóng góp những giá trị ý nghĩa cho nền y tế Việt Nam”, ông Charaf Eddine Kadri nhấn mạnh.

Ở góc độ toàn cầu, ông Peter Stenico, Chủ tịch Khối Quốc tế tại Sandoz, nhìn nhận đây là mô hình kết hợp giữa “chuyên môn toàn cầu” và “mạng lưới nội địa” để tạo ra tác động thực tiễn. “Những mối quan hệ hợp tác như thế này cho thấy chuyên môn toàn cầu và mạng lưới nội địa vững mạnh có thể kết hợp cùng nhau như thế nào để tạo ra sự khác biệt thiết thực cho bệnh nhân và cộng đồng. Chúng tôi tự hào khi được hỗ trợ các sáng kiến giúp nâng cao nhận thức, tăng cường sự tuân thủ điều trị và góp phần mang lại những kết quả tốt đẹp hơn.”

Nếu Sandoz mang đến nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm quốc tế, thì Long Châu lại giữ vai trò “điểm chạm”, là kênh đưa kiến thức y khoa đến gần người dân nhất, thông qua mạng lưới nhà thuốc phủ khắp và sự tương tác hằng ngày với người bệnh. Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó Tổng Giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc Điều hành Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho rằng mạng lưới rộng khắp chính là lợi thế để can thiệp sớm: “Tại Long Châu, chúng tôi đồng hành cùng người bệnh và gia đình mỗi ngày trên khắp các cộng đồng trên cả nước. Với hơn 2.500 nhà thuốc trên toàn Việt Nam, chúng tôi nhìn thấy một cơ hội quan trọng để đội ngũ dược sĩ không chỉ là điểm chạm tin cậy trong chăm sóc sức khỏe, mà còn góp phần cung cấp thông tin xác đáng và hướng dẫn hỗ trợ người bệnh trong quá trình điều trị, từ đó góp phần hướng tới những kết quả sức khỏe tốt hơn cho cộng đồng”, bà Quyên chia sẻ.

Không dừng ở quy mô, Long Châu cũng đặt trọng tâm vào chuẩn hóa năng lực dược sĩ. Theo bà Quyên, hệ thống này không dựa vào các khóa đào tạo rời rạc, mà vận hành một mô hình nhiều tầng: đào tạo trực tiếp, đào tạo kết hợp online - offline, hệ thống học trực tuyến nội bộ, cùng AI Mentor để cá nhân hóa theo trình độ. Hơn 20.000 dược sĩ được cập nhật kiến thức liên tục, đi kèm đánh giá bắt buộc sau đào tạo. Mô hình phân tầng chuyên môn cũng giúp những dược sĩ giàu kinh nghiệm huấn luyện lại toàn hệ thống.

Đại diện Sandoz, Hệ thống nhà thuốc Long Châu và Hội Hô hấp TP.HCM nghi thức khởi động dự án nâng cao nhận thức và thúc đẩy tuân thủ điều trị kháng sinh trong cộng đồng.

Ở tuyến chuyên môn, Hội Hô hấp TP.HCM đóng vai trò “bộ lọc khoa học”. Toàn bộ tài liệu đào tạo, nội dung truyền thông đều được xây dựng dựa trên hướng dẫn lâm sàng và bằng chứng y khoa, đồng thời chuyển hóa thành ngôn ngữ dễ hiểu cho cộng đồng. PGS-TS-BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM, nhấn mạnh: “Việc giúp bệnh nhân hiểu và tuân thủ đúng phác đồ điều trị kháng sinh là một phần quan trọng trong việc cải thiện kết quả điều trị và góp phần vào việc đối phó với tình trạng kháng thuốc kháng sinh. Sự hợp tác này mở ra cơ hội chuyển tải các hướng dẫn dựa trên bằng chứng vượt ra ngoài môi trường lâm sàng và đi đến các điểm tương tác cộng đồng hàng ngày, nơi dược sĩ có thể cung cấp hỗ trợ kịp thời và có ý nghĩa.”

Theo ông Ngọc, vấn đề không chỉ nằm ở người bệnh. Thói quen lạm dụng kháng sinh, đặc biệt với các bệnh đường hô hấp, vẫn phổ biến, từ việc tự ý mua thuốc, dùng lại đơn cũ, đến sử dụng sai liều hoặc sai thời gian. Thậm chí, những sai lệch trong chẩn đoán và kê đơn cũng góp phần làm gia tăng tình trạng này.

“Vấn đề này không chỉ ở riêng người bệnh, mà còn liên quan đến các chuyên gia y tế, ví dụ như khi chẩn đoán sai bệnh lý, hoặc chẩn đoán đúng nhưng lại sử dụng kháng sinh sai (sai liều, sai thời gian điều trị, hay sử dụng kết hợp nhiều loại thuốc khác v.v.) Hoặc giả, bệnh nhân sử dụng cùng một toa thuốc mà họ thấy hiệu quả lần đầu cho nhiều lần khác, lặp đi lặp lại”, PGS-TS-BS Trần Văn Ngọc nhấn mạnh.

Chính vì vậy, một trong những trọng tâm của hợp tác là đào tạo dược sĩ. Ngay sau lễ ký kết, chương trình huấn luyện đầu tiên dành cho 200 dược sĩ đã được triển khai, tập trung vào các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp, kỹ năng tư vấn và cách hỗ trợ người bệnh tuân thủ điều trị trong thực hành hằng ngày.

Trong các tháng tới, sáng kiến sẽ được mở rộng trên toàn quốc, kết hợp đào tạo, truyền thông và các hoạt động gắn kết cộng đồng. Mục tiêu không chỉ là cung cấp thông tin, mà là giúp người dân “hiểu - tin - làm đúng” trong suốt quá trình điều trị.

Trà My