Rà soát toàn diện quy hoạch cảng hàng không, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 241/TB-VPCP ngày 11.5.2026 kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp về điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Kết luận cho thấy định hướng nhất quán của Chính phủ trong việc phát triển hạ tầng hàng không theo hướng đồng bộ, hiện đại, có tầm nhìn dài hạn nhưng phải bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh tình trạng phát triển dàn trải hoặc gây lãng phí nguồn lực.

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, hạ tầng giao thông, đặc biệt là hạ tầng hàng không, tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng để mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo đánh giá của Phó Thủ tướng Thường trực, thời gian qua ngành hàng không đã có nhiều đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội. Không chỉ đóng vai trò là cầu nối giao thương, ngành hàng không còn thúc đẩy mạnh mẽ du lịch, thương mại, dịch vụ, thu hút đầu tư nước ngoài và hỗ trợ quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Từ thực tiễn đó, Chính phủ ủng hộ chủ trương nghiên cứu mở rộng và phát triển thêm hệ thống cảng hàng không nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển mới của các địa phương cũng như tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, lãnh đạo Chính phủ cũng nhấn mạnh việc đầu tư sân bay không thể tiến hành theo phong trào hoặc chạy theo đề xuất cục bộ của từng địa phương. Quy hoạch cảng hàng không phải được xem xét trong tổng thể mạng lưới giao thông quốc gia, bảo đảm đồng bộ với đường bộ cao tốc, đường sắt, đường thủy và hệ thống logistics.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu mọi phương án quy hoạch và đầu tư phải được tính toán kỹ về hiệu quả tài chính cũng như hiệu quả kinh tế-xã hội. Đây được xem là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn lực đầu tư còn hạn chế trong khi nhu cầu phát triển hạ tầng rất lớn.

Thông điệp “tuyệt đối không để xảy ra thất thoát, lãng phí nguồn lực” được nhấn mạnh trong kết luận lần này cho thấy quyết tâm siết chặt kỷ luật đầu tư công, nhất là đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn, có thời gian thực hiện kéo dài và tổng mức đầu tư rất cao.

Gắn quy hoạch hàng không với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”

Một trong những nội dung đáng chú ý của kết luận là yêu cầu đẩy nhanh tiến độ rà soát, điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của nền kinh tế.

Theo Chính phủ, tại Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2 và Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16.4.2026, các bộ, ngành và địa phương đã được giao nhiệm vụ rà soát, điều chỉnh và phê duyệt các quy hoạch nhằm bảo đảm đồng bộ với mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức “2 con số” trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh đó, hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là hạ tầng hàng không, cần được quy hoạch theo tư duy mới, có khả năng đón đầu nhu cầu phát triển trong dài hạn thay vì chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Xây dựng rà soát lại tổng thể nội dung và đề cương điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc; đồng thời khẩn trương đẩy nhanh tiến độ lập và điều chỉnh các quy hoạch ngành thuộc lĩnh vực quản lý để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Mốc thời gian được Chính phủ đưa ra là hoàn thành trong quý II/2026. Đây được xem là yêu cầu có tiến độ khá gấp, thể hiện áp lực lớn trong việc hoàn thiện khung quy hoạch để tạo dư địa phát triển cho nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Bên cạnh vai trò của Bộ Xây dựng, các địa phương có liên quan cũng được yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong quá trình lập, trình và hoàn thiện quy hoạch nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Theo giới chuyên gia, việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống sân bay lần này không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách tăng nhanh mà còn phục vụ chiến lược phát triển kinh tế vùng, hình thành các cực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực kết nối quốc tế.

Hiện nay, nhiều địa phương đang đề xuất nghiên cứu đầu tư thêm sân bay mới với kỳ vọng tạo đột phá phát triển kinh tế, du lịch và logistics. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải sân bay nào cũng có khả năng khai thác hiệu quả nếu thiếu nguồn khách, thiếu kết nối hạ tầng hoặc khoảng cách địa lý chưa hợp lý.

Vì vậy, yêu cầu đánh giá kỹ hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế-xã hội được xem là “bộ lọc” quan trọng để tránh đầu tư dàn trải, gây áp lực lên ngân sách và tạo gánh nặng vận hành sau này.

Quy hoạch hàng không phải gắn với quốc phòng, an ninh và tầm nhìn dài hạn

Ngoài yếu tố phát triển kinh tế, Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh vai trò chiến lược của quy hoạch cảng hàng không đối với quốc phòng và an ninh quốc gia.

Theo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực, quy hoạch điều chỉnh hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội mà còn liên quan trực tiếp đến bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.

Do đó, trước khi phê duyệt chính thức, nội dung quy hoạch điều chỉnh phải được báo cáo xin ý kiến Bộ Chính trị theo đúng Quy chế 01-QC/TW ngày 8.4.2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Yêu cầu này cho thấy quy hoạch hàng không hiện không còn là câu chuyện riêng của ngành giao thông hay xây dựng mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia dài hạn.

Trong xu hướng phát triển mới, các cảng hàng không không chỉ đóng vai trò là đầu mối vận tải mà còn trở thành hạt nhân của các trung tâm logistics, đô thị sân bay, khu thương mại tự do và chuỗi cung ứng quốc tế. Vì vậy, việc quy hoạch cần được tiếp cận theo hướng tích hợp đa ngành, đa lĩnh vực.

Giới chuyên gia cho rằng nếu được triển khai bài bản, quy hoạch điều chỉnh hệ thống cảng hàng không lần này sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực, mở rộng không gian phát triển kinh tế và đón đầu xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, cùng với yêu cầu phát triển nhanh, Chính phủ cũng phát đi thông điệp rõ ràng về việc phải bảo đảm tính khả thi, hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững. Đây được xem là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình rà soát, điều chỉnh và triển khai các dự án hạ tầng hàng không thời gian tới.

PT