'Vẽ để không vướng': Hành trình hội họa mới của Trịnh Thắng

Triển lãm cá nhân Hẹn ước mùa sau của Tiến sĩ Trịnh Thắng vừa ra mắt công chúng với gần 70 tác phẩm khổ lớn được thực hiện trên chất liệu da bò, một bề mặt hiếm gặp trong thực hành hội họa đương đại tại Việt Nam.

Những tiếng trống khai mạc triển lãm được tác giả biểu diễn ngẫu hứng khiến đông đảo khán giả thích thú

Không gian triển lãm Hẹn ước mùa sau.

Ngay từ chất liệu, triển lãm đã gợi cảm giác khác biệt. Da bò không phải bề mặt dễ kiểm soát. Độ thấm, độ loang và những biến đổi tự nhiên trên từng tấm da khiến mỗi nét cọ gần như không thể sửa chữa hay làm lại. Với người vẽ, điều đó đồng nghĩa phải bước vào trạng thái tập trung tuyệt đối, không do dự và không có đường lùi.

Nhưng Hẹn ước mùa sau không chỉ là thử nghiệm chất liệu. Nếu những triển lãm trước của Trịnh Thắng như Vô, Rung động từ hư vô hay Hơi thở bồ đề vẫn còn những “pháp tướng” để người xem bám vào, thì lần này, hình ảnh gần như được cởi bỏ hoàn toàn. Không còn những cấu trúc cụ thể để nhận diện, các tác phẩm vận hành như những dòng chảy cảm xúc và năng lượng thị giác, nơi người xem không chỉ “nhìn” mà buộc phải tự mình cảm nhận.

Chia sẻ về tên gọi triển lãm, tác giả Trịnh Thắng cho biết: “Mùa sau không phải là mùa vụ của thời gian, mà là một chặng của tâm thức - một lời nhắn gửi từ những người đã ‘đến đích’ dành cho những người đang trên hành trình. Không phải để lặp lại, mà để đi tiếp, không quay đầu. Cứ bước. Bước tiếp. Rồi thấy!”

Tác giả Trịnh Thắng chia sẻ tại khai mạc triển lãm.

Trong lịch sử hội họa, da động vật từng được sử dụng như một dạng nền vẽ cổ điển như parchment hay vellum. Tuy nhiên, ở thực hành hội họa đương đại, đặc biệt tại Việt Nam, việc sử dụng trực tiếp da bò cho gần 70 tác phẩm khổ lớn trong cùng một triển lãm cá nhân vẫn là điều hiếm gặp.

Điều đáng chú ý là với Trịnh Thắng, đây không đơn thuần là lựa chọn kỹ thuật hay tạo hiệu ứng thị giác. Ông cho biết cơ duyên bắt đầu khi được tặng những tấm da bò và từ đó phát nguyện thực hiện bộ tranh trong tinh thần hướng đến sự linh thiêng, thánh thiện và chuyển hóa an lành. Từ một chất liệu vật chất hữu hạn, người nghệ sĩ muốn mở ra một chiều kích tinh thần khác cho hội họa.

Có lẽ cũng vì thế mà cách ông tiếp cận loạt tranh lần này mang màu sắc của một cuộc hành trì nhiều hơn là quy trình sáng tác thông thường. Trịnh Thắng trực tiếp phác thảo và hoàn thiện toàn bộ tác phẩm, trong khi các học trò tham gia các lớp màu đầu tiên như một phần của quá trình thực hành. Sau cùng, mọi lớp lang được ông kết nối lại thành một chỉnh thể thống nhất.

Không gian sắp đặt ấn tượng tại triển lãm.

Bộ tranh khiến hội họa vượt khỏi vai trò biểu đạt, để trở thành một chứng nghiệm sống.

Tại Việt Nam việc sử dụng da bò làm chất liệu vẽ ở một triển lãm quy mô vẫn còn hiếm.

Phần lớn các bức tranh được hoàn thành chỉ trong một ngày. Không sửa, không quay lại, không can thiệp thêm sau khi cảm xúc đã đi qua. Cách làm ấy khiến mỗi tác phẩm giữ nguyên trạng thái tức thời của cảm xúc và trực giác, giống một cuộc đối thoại liền mạch giữa nghệ sĩ với chất liệu.

Tác giả cũng tiết lộ bộ tranh ngựa Hồng hoang mã tánh, ra mắt hồi tháng 3.2026, thực chất được thực hiện sau loạt tranh da bò này. Theo ông, đó là trạng thái “bung mở cuối cùng” của hành trình Hẹn ước mùa sau, khi mọi ràng buộc được buông xuống để bản thể chạm tới cảm giác hồn nhiên, tự do và hạnh phúc.

Nhận xét về triển lãm, họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, cho rằng Trịnh Thắng luôn là nghệ sĩ mang nhiều tìm tòi khác biệt: “Những ý tưởng lạ cứ suốt ngày quanh quẩn, chưa một lần buông cho Trịnh Thắng. Cũng bởi vậy, mỗi lần nhớ ra, ông lại tung những cơn bão va đập mạnh vào thị giác của bạn và tôi. Hẹn ước với Trời, với Người chưa bao giờ thấy thoả. Cuộc chơi mới trên những tấm da bò là bộ gõ mang khúc điệu như bùa chú, thả dài tới muôn nẻo xa thăm thẳm…”

Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ Thuật Việt Nam, ví bộ tranh như cơn bão va đập vào thị giác của khán giả.

Đi qua gần 70 tác phẩm, điều còn lại có lẽ không nằm ở câu chuyện hình thức hay kỹ thuật. Hẹn ước mùa sau gợi cảm giác về một trạng thái tinh thần nhiều hơn, nơi hội họa vượt khỏi vai trò biểu đạt thông thường để trở thành một trải nghiệm sống, một cách chạm vào sự tự do nội tại của người sáng tạo lẫn người xem.

Triển lãm diễn ra tại Nhà Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam, số 16 Ngô Quyền, Hà Nội từ ngày 10 đến 26.5.2026 và tiếp tục tại Trung tâm Văn hoá nghệ thuật, số 22 Hàng Buồm, Hà Nội từ ngày 29.5 đến 21.6.2026.

Mai Nguyễn