Giải mã vết trắng trên mắt Hiroki Ito tại World Cup 2026

Tuyển thủ giúp người bệnh tự tin

Rạng sáng ngày 15.6, trận hòa 2 - 2 giữa Nhật Bản và Hà Lan tại bảng F World Cup 2026 không chỉ gây kịch tính bởi màn rượt đuổi tỷ số hấp dẫn, mà còn thu hút sự tò mò của người xem về những vết trắng nổi bật ở vùng lông mày và mi mắt phải của tuyển thủ Nhật Bản Hiroki Ito, hậu vệ sinh năm 1999 đang khoác áo một trong những câu lạc bộ lớn nhất thế giới - Bayern Munich. 

Tuyển thủ Hiroki Ito không còn bận tâm đến dấu vết bạch biến trên mắt phải. Ảnh: DPA

Theo chia sẻ của Hiroki Ito với truyền thông, anh được chẩn đoán mắc bệnh bạch biến (Vitiligo) từ khi học tiểu học. Ban đầu vùng da bệnh quanh mắt phải rồi lan xuống má. Anh đến bệnh viện khám và điều trị bằng thuốc, vùng da má gần như hồi phục nhưng lông mày và mi mắt vẫn trắng đến nay. Theo thời gian anh dần học cách chấp nhận như một phần tự nhiên của bản thân, không tiếp tục điều trị.

“Tôi từng nhiều lần suy nghĩ phải trả lời thế nào khi mọi người hỏi chuyện gì xảy ra với lông mày của mình. Nhưng khi trưởng thành hơn, người ta không còn hỏi nữa. Có người nói rằng khi lớn lên tôi có thể chỉnh sửa hoặc che đi phần đó nhưng tôi đã không làm vậy”, Hiroki Ito kể.

Bệnh bạch biến không ảnh hưởng đến thị lực, khả năng vận động nên không cản trở Hiroki Ito theo đuổi sự nghiệp bóng đá chuyên nghiệp. Đến nay những vết trắng trên vùng mắt không còn là điều khiến Hiroki Ito e ngại. Trái lại, chúng trở thành đặc điểm nhận diện quen thuộc của anh mỗi khi xuất hiện trên sân bóng. 

Hiroki Ito từng bày tỏ mong muốn thông qua những gì anh làm được để có thể mang lại động lực, ước mơ và hy vọng cho những người đang mắc căn bệnh giống mình, như có lần anh gặp một cậu bé bị bạch biến và biết rằng việc nhìn thấy anh thi đấu chuyên nghiệp đã mang lại cho cậu bé thêm niềm tin.

Cũng chính vì vậy mà sự xuất hiện của Hiroki Ito tại World Cup 2026 đã được truyền thông quốc tế nhận định mang ý nghĩa vượt ra ngoài thể thao, khi hình ảnh một cầu thủ mắc bệnh bạch biến thi đấu tự tin trên “sân khấu bóng đá” lớn nhất thế giới trở thành nguồn động viên cho những người đang sống chung với căn bệnh này trên toàn cầu.

Bạch biến không lây từ người sang người

BS-CK2. Thạch Văn Toàn (Khoa Da liễu - Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM) cho biết, bạch biến là căn bệnh rối loạn da, do một số tế bào sắc tố trong da bị tổn thương, mất sắc tố melamin, biến làn da thành màu trắng lốm đốm. Đây là bệnh da liễu thường gặp, lành tính, không lây nhưng lại ảnh hưởng nhiều về thẩm mỹ. Theo đó, các tế bào sắc tố da bị phá hủy làm thay đổi màu da. Phát sinh những mảng sắc tố giảm hoặc mất so với vùng da xung quanh, không ngứa, không đóng vảy và có giới hạn rõ. Không chỉ ảnh hưởng đến da, bệnh còn tác động tới lông, tóc, trong miệng…

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có khoảng 1% dân số bị ảnh hưởng bởi bạch biến, tỷ lệ mắc bệnh nam và nữ ngang nhau. Khoảng một nửa rối loạn trước tuổi 20 và phát triển hầu hết trước tuổi 40. Theo y văn thế giới, bạch biến từng được đề cập từ thời cổ đại và khác với bạch tạng, bạch biến gây giảm sắc tố di truyền đồng đều ở da, tóc, lông, võng mạc. Đôi khi xuất hiện ở phần gần bụng nhưng ít phát triển hơn.

“Bạch biến không lây từ người sang người, có tính di truyền nhưng chưa có nghiên cứu nào khẳng định chắc chắn điều này. Bạch biến có đặc điểm nổi bật là tế bào sắc tố da bị phá hủy làm thay đổi màu da. Bệnh có một số dạng chính như bạch biến toàn thân, bạch biến phân đoạn và bạch biến khu trú... Bệnh ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống và tâm lý người bệnh. Do nguyên nhân phức tạp, chưa hiểu hết nên điều trị còn khó khăn, hiệu quả thấp”, BS. Toàn thông tin.

Nhận diện triệu chứng bạch biến 

BS-CK1. Trần Hạnh Vy (Khoa Da liễu - Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM) cho biết triệu chứng đặc trưng của bệnh bạch biến là sự xuất hiện các đốm hoặc mảng phẳng màu sáng hơn trên da.

Đốm trắng đầu tiên dễ nhận thấy thường là vùng bị cháy nắng hoặc vết thương nhẹ. Nó có thể bắt đầu như một đốm đơn giản, hơi nhạt hơn phần da còn lại nhưng theo thời gian nó trở nên nhạt màu hơn, cho đến khi chuyển sang màu trắng. Các mảng da loang lổ màu trắng khác nhau về hình dạng và kích thước. Các cạnh đôi khi có thể bị viêm dẫn đến ngứa.

“Tuy nhiên thông thường nó không gây ra bất kỳ khó chịu, kích ứng, đau nhức hoặc khô da nào, mặc dù nó thường dễ bị cháy nắng hơn. Ảnh hưởng của bệnh bạch biến khác nhau ở mỗi người, một số người có thể chỉ có một số chấm trắng và không phát triển thêm nữa, trong khi những người khác lại phát triển các mảng trắng lớn hơn liên kết với nhau và ảnh hưởng đến những vùng da quan trọng hơn. Một số người cũng có thể bị mất thính lực, mất sắc tố mắt và các bệnh tự miễn khác, chẳng hạn như bệnh tuyến giáp”, BS. Vy nói.

Nguyên nhân gây ra bạch biến vẫn chưa được xác định nhưng có một số giả thuyết cho rằng có thể liên quan đến: di truyền (một người có nguy cơ bị bạch biến cao hơn nếu họ có tiền sử gia đình mắc bệnh này, ước tính khoảng 20% số người mắc bạch biến có người thân mắc bệnh này); phản ứng tự miễn dịch (hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công và tiêu diệt các tế bào hắc tố); căng thẳng oxy hóa (khi con người bị mất cân bằng các phân tử oxy và chất chống oxy hóa, nó có thể dẫn đến bệnh bạch biến); yếu tố môi trường (cháy nắng hoặc tiếp xúc với hóa chất có thể dẫn đến bệnh bạch biến).

Một số bệnh tự miễn có liên quan đến nguy cơ gia tăng, khoảng 15 - 25% số người mắc bệnh bạch biến có tình trạng tự miễn dịch khác (bệnh đái tháo đường tuýp 1, bệnh tuyến giáp, bệnh Addison, thiếu máu ác tính, bệnh vẩy nến, viêm khớp dạng thấp, bệnh lupus ban đỏ hệ thống…). 

Điều trị giúp người bệnh không mặc cảm

BS. Toàn cho biết chẩn đoán bệnh bạch biến chủ yếu dựa vào tiền sử và các triệu chứng lâm sàng. Bác sĩ sử dụng đèn chiếu tia UV lên da để xác định mức độ mắc bệnh. Ngoài ra, bác sĩ còn cho làm sinh thiết da ở vùng thương tổn, xét nghiệm máu để tìm kiếm các dấu hiệu tự miễn như thiếu máu hoặc đái tháo đường.

“Hiện nay chưa có thuốc trị tận gốc, chỉ có một số phương pháp điều trị mang tính tình thế như sử dụng thuốc làm tăng nhạy cảm với ánh sáng, chế phẩm có psoralen như meladinin, melagenin kết hợp với chiếu tia cực tím bước sóng ngắn hoặc dài tại vùng tổn thương. Bôi corticoid làm giảm miễn dịch và phẫu thuật da, dùng thuốc uống chống nắng. Ngoài ra bác sĩ còn khuyến cáo áp dụng liệu pháp tư vấn tâm lý để giảm tác động tiêu cực, giúp người bệnh có cuộc sống tốt hơn”, BS. Toàn nói.

Theo BS. Vy, bệnh bạch biến thường không tự khỏi nhưng một số người có thể trải qua những giai đoạn bệnh không hoạt động hoặc thuyên giảm. Những người mắc bệnh này cũng có nhiều khả năng gặp phải: cháy nắng đau đớn; mất thính lực; thay đổi về thị lực và sản xuất nước mắt (như bị viêm mống mắt); sự kỳ thị xã hội và căng thẳng tinh thần; tăng nguy cơ ung thư da… Hầu hết những người mắc bệnh bạch biến không mắc những bệnh này nhưng bác sĩ có thể sẽ làm các xét nghiệm để loại trừ.

“Bệnh bạch biến không gây tử vong, không đe dọa đến tính mạng. Tuy nhiên nếu các mảng da lộ rõ, sự kỳ thị của xã hội đối với người bệnh có thể khiến việc đối phó trở nên khó khăn hơn. Sự xấu hổ có thể dẫn đến các vấn đề về lòng tự trọng, trong một số trường hợp có thể dẫn đến lo lắng và trầm cảm. Nâng cao nhận thức về bệnh bạch biến, chẳng hạn như nói chuyện với bạn bè về bệnh này và tìm kiếm những tấm gương về bệnh bạch biến, có thể giúp những người mắc bệnh vượt qua những khó khăn”, BS. Vy lưu ý. 

Đức Nguyễn - Phạm Tuấn