Khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh: 23 phút cho một hành trình liên vùng

Sáng nay (ngày 12.4), Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Tập đoàn Vingroup phối hợp cùng UBND các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh chính thức khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028. Trong bối cảnh nhu cầu kết nối liên vùng ngày càng cấp thiết, dự án này được kỳ vọng sẽ thay đổi cách thức di chuyển giữa trung tâm chính trị - kinh tế của cả nước với một trong những cực tăng trưởng năng động nhất phía Bắc.

Ông Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh phát biểu tại lễ khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Lễ khởi công diễn ra trong không khí gắn với chuỗi hoạt động chào mừng thành công của kỳ bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Nhưng vượt lên ý nghĩa thời điểm, đây là dự án cho thấy xu hướng ngày càng rõ nét: khu vực tư nhân đang bước sâu hơn vào những lĩnh vực hạ tầng then chốt, nơi trước đây chủ yếu do Nhà nước đảm trách.

Sự kiện có sự tham dự của nhiều lãnh đạo cấp cao như ông Lê Minh Hưng - Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ; ông Phạm Minh Chính - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ; ông Phạm Gia Túc - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ; ông Nguyễn Hòa Bình - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ; ông Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, cùng lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương liên quan.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các đại biểu tham dự Lễ khởi công Dự án Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Dự án Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt Cao tốc VinSpeed (thành viên của Vingroup) làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 147.000 tỷ đồng (tương đương hơn 5,6 tỷ USD), chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng.

Đây là một trong những dự án hạ tầng giao thông có quy mô vốn lớn nhất hiện nay do khu vực tư nhân triển khai.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu thực hiện nghi thức nhấn nút khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Tuyến đường dài 120,2 km, đi qua bốn địa phương: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Toàn tuyến được thiết kế đường đôi, khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hóa, với tốc độ tối đa 350 km/h; riêng đoạn qua Hà Nội được giới hạn ở mức 120 km/h để phù hợp điều kiện khai thác đô thị.

Nếu hoàn thành đúng tiến độ vào năm 2028, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh sẽ rút ngắn từ hơn 2 giờ xuống còn khoảng 23 phút - một thay đổi mang tính bước ngoặt đối với cấu trúc không gian vùng.

Điểm đầu của tuyến đặt tại ga Cổ Loa, thuộc khu vực Trung tâm Triển lãm Việt Nam và Khu đô thị Vinhomes Global Gate Hà Nội; điểm cuối tại ga Hạ Long, gắn với Khu Công viên rừng Globe Hạ Long và Vinhomes Global Gate Hạ Long. Trên hành trình, tuyến đi qua ba ga trung chuyển gồm Gia Bình (Bắc Ninh), Ninh Xá (Hải Phòng) và Yên Tử (Quảng Ninh), cùng một depot đặt tại ga Hạ Long.

Hình ảnh phối cảnh ga đầu Cổ Loa tại khu đô thị Vinhomes Global Gate (Đông Anh, Hà Nội).

Hình ảnh phối cảnh ga cuối Hạ Long tại khu đô thị Vinhomes Global Gate Hạ Long (Quảng Ninh).

Một điểm đáng chú ý khác là yếu tố công nghệ. Dự án dự kiến sử dụng thế hệ tàu cao tốc mới nhất cùng hệ thống tín hiệu, thông tin và thiết bị do Siemens Mobility (Đức) cung cấp, đồng thời có lộ trình chuyển giao công nghệ cho VinSpeed trong quá trình vận hành. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn mở ra khả năng hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt trong nước.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Bùi Văn Khắng - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh: “Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh là một siêu dự án mang theo nhiều kỳ vọng, thể hiện năng lực và cam kết lớn của nhà đầu tư, là minh chứng rõ nét cho sự tham gia ngày càng sâu của khu vực kinh tế tư nhân vào các lĩnh vực hạ tầng then chốt của quốc gia. Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành Trung ương và nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án; tập trung giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc phát sinh; đảm bảo công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và các điều kiện cần thiết để dự án được triển khai thuận lợi, đúng tiến độ và đạt chất lượng cao nhất”.

Ông Nguyễn Việt Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Vingroup phát biểu tại lễ khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Nguyễn Việt Quang - Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Vingroup, nhìn nhận dự án không chỉ là một công trình giao thông đơn thuần: “Lễ khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh ngày hôm nay khẳng định quyết tâm của Vingroup đóng góp mạnh mẽ vào việc phát triển cơ sở hạ tầng, từng bước kiến tạo hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng sống cho người dân Việt Nam”.

Trong khi đó, đại diện đối tác công nghệ, ông Michael Peter - Tổng giám đốc toàn cầu Tập đoàn Siemens Mobility, đưa ra những cam kết cụ thể về hiệu quả và độ an toàn của hệ thống: “Chúng tôi cam kết cung cấp cho Việt Nam công nghệ tàu cao tốc chất lượng nhất, hiệu quả nhất và an toàn nhất đã được kiểm chứng trên khắp thế giới. Mỗi ngày, tàu của chúng tôi chạy khoảng tổng cộng 1 triệu km, tức là gấp 3 lần khoảng cách từ trái đất đến mặt trăng, với kiểm chứng thực tế an toàn tuyệt đối. Mỗi đoàn tàu được phát triển hoàn toàn số hóa, tạo ra hiệu quả năng lượng tối đa và trải nghiệm hành khách tuyệt vời. Siemens cam kết đồng hành bền chặt cùng Vingroup để triển khai dự án có lợi cho cả hai bên. Chúng tôi sẽ cùng nhau hợp tác chuyển giao công nghệ sâu rộng, cùng lắp ráp và bảo trì tàu, để tạo ra một hệ sinh thái tàu cao tốc hoàn toàn mới ở Việt Nam”.

Ông Michael Peter, Tổng Giám đốc toàn cầu Tập đoàn Siemens Mobility phát biểu tại lễ khởi công dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh

Nếu đặt trong bức tranh rộng hơn, tuyến Hà Nội - Quảng Ninh là dự án đường sắt tốc độ cao liên vùng đầu tiên được triển khai tại Việt Nam. Điều này mang ý nghĩa thử nghiệm mô hình phát triển mới: kết hợp nguồn lực tư nhân, công nghệ quốc tế và nhu cầu nội địa để tạo ra một chuẩn mực hạ tầng hiện đại. Không chỉ phục vụ vận tải hành khách, tuyến đường còn được kỳ vọng tái cấu trúc không gian phát triển vùng, thúc đẩy du lịch, logistics và chuỗi đô thị dọc hành lang kinh tế phía Bắc.

Đáng chú ý, đây là dự án thứ hai mà VinSpeed triển khai trong vòng chưa đầy một năm. Trước đó, vào tháng 12.2025, doanh nghiệp này đã động thổ tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ tại TP.HCM, cũng với mốc hoàn thành dự kiến vào quý IV/2028. Việc đồng thời triển khai hai dự án ở hai miền cho thấy tham vọng rõ ràng trong việc định hình một mạng lưới giao thông tốc độ cao mang tính hệ thống.

Máy móc sẵn sàng cho lễ khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh.

Nhìn ở góc độ tổng thể, với quy mô đầu tư lớn, sự tham gia của các đối tác công nghệ hàng đầu cùng cam kết mạnh mẽ từ các địa phương, dự án đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành một cột mốc quan trọng của hạ tầng giao thông Việt Nam. Và nếu mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch, chỉ trong vài năm tới, câu chuyện di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh có thể sẽ không còn là hành trình hai giờ trên cao tốc, mà là một chuyến đi 23 phút, nhanh như cách các đô thị hiện đại trên thế giới đã và đang vận hành.

Trà My - Ảnh: Đức Hoàng