Lãng tử kiểu Sài Gòn muốn làm phù thủy AI

“Nếu chưa xuất sắc, hãy đến Sài Gòn, nơi của sự bao dung, hào sảng, cơ hội và bình an cho tất cả mọi người. Ở Sài Gòn người ta đánh giá bạn bằng đúng một thứ: bạn có chịu làm không. Chịu làm thì có chỗ. Chịu khổ thì có đường” - Hàng Minh Lợi, một nhà khởi nghiệp đã thoái vốn thành công, một gã phù thủy AI thực chiến và một chàng trai mộng mơ đã viết như vậy. 

Không “sống trong sợ hãi” 

Tôi hỏi nhà sản xuất Trinh Hoan của HKFilm: “Hình như người viết cái bài đang viral khủng khiếp Nếu chưa xuất sắc, hãy đến Sài Gòn chính là anh chàng đã dựng AI thay thế diễn viên thật trong phim của anh đúng không?”. Nhà quay phim gạo cội này nói, đầy vẻ tự hào: “Lúc đó cả đoàn phim rớt vô thế bí: phim quay xong, hậu kỳ đã sẵn sàng ra rạp, thì diễn viên chính… không thể xuất hiện được. Liên hệ với studio AI ở nhiều nước và ai cũng báo cần từ 3 tháng đến nửa năm mới xong cho tới khi phát hiện ra nhóm của Hàng Minh Lợi”. 

Xong anh gửi vài dòng giới thiệu về Lợi để kết nối: “Lợi tốt nghiệp Đại học Công nghệ Sydney, từng đồng sáng lập Global Care - công ty được Tập đoàn Huize (NASDAQ) mua lại năm 2024. Hiện công ty khởi nghiệp của Lợi đang phát triển các giải pháp AI trong mảng tài chính, ngân hàng, đại học và bệnh viện phục vụ cộng đồng, tiêu biểu là hệ thống ki-ốt thông minh đang triển khai tại hơn 200 bệnh viện trên cả nước”.

Hàng Minh Lợi (bìa phài) thảo luận về chủ đề ứng dụng công nghệ trong công nghiệp điện ảnh tại hội thảo “Phát triển công nghiệp điện ảnh trong kỷ nguyên mới”, diễn ra ở TP.HCM, tháng 11.2025. Ảnh: CTV 

Tôi lại hỏi Lợi: “Ủa sao thấy đâu có liên quan gì tới điện ảnh mà nhào vô lĩnh vực này?”. Anh chàng, có lẽ đã tăng hơn 20 cân từ hồi rời vị trí giám đốc công nghệ một tập đoàn Fintech ở Úc về Việt Nam, nói: “Dạ, thiệt ra em là người tự tìm và đề xuất ý tưởng xử lý á chớ. Do em rất mê phim, hầu như phim ở rạp nào em cũng xem. Khi thấy poster phim Chốt đơn mà mãi vẫn chưa chiếu, lại đọc thông tin của bạn nữ diễn viên thì em nghĩ: “Tại sao không?”.

Trước khi tiếp cận, đội ngũ cũng xử lý hình ảnh qua trailer của phim trên Youtube rồi. Em mới tìm kiếm trên Facebook, inbox trực tiếp, gửi demo đã làm. Và đội ngũ được mời qua bên HKFilm gặp anh Trinh Hoan, hai anh đạo diễn và các nhà đầu tư.

Với năng lực của AI cách đây hai năm thì “thay mặt hoàn toàn một diễn viên” thật sự là một việc khó. Không chỉ về thách thức công nghệ mà còn cả về thời gian cũng như chưa có ai đi trước để mình học hỏi. Cả đội thức đêm liên tục cho kịp tiến độ… Giờ nghĩ lại, đúng là thế giới này có quá nhiều người sống trong sợ hãi với những thứ mới và xa lạ rồi, có lẽ cần thêm nhiều người tiên phong như chúng em, HKFilm, các anh đạo diễn và các nhà đầu tư đã dám tin tụi em…”. 

Điều này có lẽ là minh chứng của điều mà anh đã viết: Sài Gòn hào sảng không phải là khẩu hiệu!

“Sài Gòn không phán xét giấc mơ của bạn” 

“Sài Gòn không phán xét giấc mơ của bạn. Sài Gòn chỉ hỏi: mày có đang cố gắng không? Cố thì được rồi. Sài Gòn không hỏi bạn có xứng đáng không. Sài Gòn hỏi bạn có muốn thử không. Ở đây, bạn không cần xuất sắc để bắt đầu. Bạn chỉ cần chịu bắt đầu, rồi Sài Gòn sẽ cho bạn không gian để trở thành phiên bản xuất sắc của chính mình, theo định nghĩa của mình, không phải của ai khác” - Lợi đã viết như thế. Và anh đã thực sống như thế. 

Năm 2019, nhớ Sài Gòn, chàng lãng tử quyết định bỏ lại mức thu nhập cao ngất ngưởng nơi xứ người, xách ba lô về. Dự án chạm ngõ thương trường đầu tiên - Okiva - được phôi thai từ những chuỗi ngày anh ngồi lỳ 10 đến 12 tiếng đồng hồ chỉ để quan sát người ta livestream bán hàng, xót xa nhìn cảnh những chủ shop phải ghi chép sổ tay và chụp màn hình chốt đơn một cách trầy trật. Cũng nhận được chút vốn đầu tư mạo hiểm, rồi… thôi. 

Sài Gòn giúp Lợi cùng các cộng sự khai sinh Global Care - một nền tảng công nghệ bảo hiểm (Insurtech). Đó là một cuộc trường chinh gõ cửa từng công ty bảo hiểm truyền thống, thuyết phục họ mở cổng dữ liệu, số hóa những quy trình bồi thường khô khan, rườm rà nhằm đưa dịch vụ đến tay hàng triệu người dùng số. VinaCapital rót vốn và đến giữa năm 2024, thương vụ chuyển giao quyền kiểm soát Global Care cho Huize Holding Limited (NASDAQ: HUIZ) chính thức khép lại. 

Tôi hỏi: “Exit thành công là được an nhàn rồi, sao tiếp tục “hành xác” gom quân, mở Lumination liền vậy?”. Lợi cười: “Thật ra bản chất con người càng tham vọng thì càng đau khổ đấy anh, nó như chất kích thích vậy. Tuổi đời em cũng còn có thể mạo hiểm thêm vài lần nữa. Em và đội ngũ của mình cũng còn có thể đương đầu thử thách, vì con đường cũng đã đi qua rồi, làm thêm một lần nữa cũng sẽ có sự tự tin nhất định.

Việt Nam mình đang vào giai đoạn mà chắc chỉ có một lần duy nhất, khi cả nước cùng nhau chung sức, chung lòng, dồn hết nguồn lực vì sự vươn mình của cả dân tộc. Phấn khởi. Phấn khởi không phải vì tự tin vào bản thân mà vì mình nhìn thấy một kỷ nguyên mới. Mình không còn là “người đi theo”, mà đang trở thành người kiến tạo. Và nếu mỗi người đều cố gắng thêm một chút thì 10 năm tới Việt Nam sẽ là một hình ảnh đầy cảm hứng.

Xã hội này đầy những người tài giỏi, thông minh, lanh lẹ nhưng người có được cơ hội và nắm bắt lấy nó thì vô cùng ít ỏi. Và đội ngũ Lumination sẽ nhất định nắm bắt cơ hội trí tuệ nhân tạo này”.

“Từ từ rồi cũng được”

“Ngay cả khi khó khăn, Sài Gòn không đuổi bạn đi. Sài Gòn không nói “nếu bạn không đủ giỏi thì đừng ở đây”. Sài Gòn nói: “Khó thì mình tính. Từ từ rồi cũng được, cùng cố gắng nhé”. Cái “từ từ rồi cũng được” đó nghe thì có vẻ thiếu tham vọng nhưng nó là thứ giữ cho hàng triệu người không gục ngã. Nó là lời nhắn nhủ rằng bạn không cần phải chạy đua với ai, bạn chỉ cần tiếp tục bước và Sài Gòn sẽ vẫn ở đây chờ bạn” - hình như, đây chính là cách mà anh bạn trẻ này dùng để tiếp cận thế giới phức tạp của thuật toán, của AI.

Chẳng hạn một cái khó như thế này: bệnh viện công vốn là một “pháo đài” khép kín, cực kỳ khắt khe về quy trình. Bằng cách nào một startup tư nhân như Lumination có thể thuyết phục những giáo sư, bác sĩ đầu ngành gật đầu để AI can thiệp vào quy trình rà soát văn bản bảo hiểm y tế?  

Hàng Minh Lợi, đồng sáng lập và giám đốc Lumination - AI Digital House, với một sáng chế robot AI của công ty. Ảnh: TLNV

“Dạ khó chứ, nhưng rất là hào hứng. Ví dụ ở Bệnh viện Nhi Trung ương, dữ liệu luật và bảo hiểm y tế rất phức tạp, để huấn luyện AI xử lý đúng, trả lời đúng, và trích dẫn đúng là một trong những bài toán không thể làm được nếu không thuyết phục và có hỗ trợ của các bác sĩ, y tá của bệnh viện. Công nghệ LLM (Large Language Model - mô hình ngôn ngữ lớn) đã có các anh tài trên thế giới phát triển rồi. Lumination sẽ tập trung vào chiều sâu, tri thức doanh nghiệp, tổ chức, đó chính là sân chơi của những startup AI”.

Ngồi đối diện với Hàng Minh Lợi, hiếm khi nào người ta phải nghe những từ ngữ đao to búa lớn hay những viễn cảnh siêu tưởng. Giọng anh trầm, rành rọt, toát lên cái vẻ điềm đạm đặc trưng của một người đã bị thương trường trui rèn qua đủ các chu kỳ thăng trầm của thế giới số. “Cuối cùng, thực chiến đơn giản là AI phải chạy được trong công việc thật, với người dùng thật và tạo ra kết quả đo được. Làm demo cho đẹp thì một buổi chiều là xong. Cái khó là tháng thứ ba, tháng thứ sáu, khi quy định thay đổi, dữ liệu lộn xộn, người dùng hỏi những câu không ai lường trước mà hệ thống vẫn trả lời đúng và người ta vẫn muốn dùng. Nên em không đo AI bằng việc mô hình mạnh cỡ nào. Em đo bằng việc bác sĩ có bớt được thời gian tra cứu không, cán bộ tuyển sinh có tư vấn được nhiều thí sinh hơn không, đoàn phim có kịp ngày ra rạp không”. 

Có một sợi chỉ đỏ xuyên suốt từ việc cứu vãn bộ phim Chốt đơn cho đến những chiếc ki-ốt đặt giữa hành lang bệnh viện ngai ngái mùi cồn: AI có thể giúp lật ngược thế cờ trong gang tấc, có thể quét hàng ngàn trang luật pháp trong cái chớp mắt, nhưng nó vĩnh viễn không thể sao chép được thần thái nguyên bản nơi đáy mắt của một nghệ sĩ, cũng như không thể thay thế được cái chạm đầy thấu cảm và trực giác lâm sàng của một vị bác sĩ.

Với Hàng Minh Lợi, hành trình công nghệ không phải là cuộc đua xem ai tạo ra thuật toán lạnh lùng nhất. Chặng đường đáng đi nhất của một kỹ sư nơi xứ sở này chính là đi tìm điểm giao thoa hoàn mỹ giữa sức mạnh vô song của máy móc và tính nhân bản sâu thẳm của đời sống. 

Bung Trần