Thủ tướng: Ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân

Sáng 15.10, đồng chí Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi giai đoạn 2026-2035, chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện chương trình. 

Hội nghị được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới UBND các tỉnh, thành phố. Tham dự Hội nghị có đồng chí Hồ Quốc Dũng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; đồng chí Nguyễn Văn Thắng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; các Bộ trưởng, thành viên Ban Chỉ đạo; lãnh đạo các bộ ngành, các cơ quan Đảng Trung ương, các cơ quan của Quốc hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lãnh đạo các địa phương.

Triển khai Nghị quyết số 46/2026/QH16 phê duyệt chủ trương đầu tư CTMTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 367/2026/NĐ-CP ngày 12.10.2026 quy định cụ thể nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình; đồng thời, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 1966/QĐ-TTg ngày 12.10.2026 kiện toàn Ban Chỉ đạo ở Trung ương và định hướng kiện toàn Ban Chỉ đạo ở các địa phương.

Hội nghị đã tập trung thảo luận, đánh giá, xác định rõ những nội dung/nhiệm vụ cốt lõi, điểm mới tại Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định của Chính phủ, đặc biệt là làm rõ cơ chế chỉ đạo, điều phối, trách nhiệm giữa Ban Chỉ đạo Trung ương, các bộ, ngành quản lý ngành, lĩnh vực, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, khả thi, kiến nghị xử lý các khó khăn, vướng mắc.

Lãnh đạo Bộ Tài chính báo cáo những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 46/2026/QH16 và Nghị định quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình, lập kế hoạch, phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực, quy định chuyển tiếp và các nội dung cần triển khai sau khi Nghị định có hiệu lực. 

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo về cơ chế chỉ đạo, điều phối, phân công trách nhiệm và tổ chức thực hiện Chương trình cơ chế phối hợp, theo dõi, tổng hợp, thông tin báo cáo,...

Lãnh đạo các địa phương phát biểu về tình hình triển khai các CTMTQG hiện nay; các nội dung cần được làm rõ để thực hiện CTMTQG sau hợp nhất. Lãnh đạo các bộ, cơ quan phát biểu, trao đổi, làm rõ các nội dung cần thống nhất trong tổ chức thực hiện CTMTQG trong thời gian tới, giải đáp các đề xuất, kiến nghị của địa phương.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất không có nghĩa là làm lại từ đầu. Điều cốt lõi là tổ chức lại cách quản lý, điều hành và thực hiện.

Bộ trưởng cho rằng, khuôn khổ mới trao quyền nhiều hơn cho địa phương nhưng đòi hỏi trách nhiệm cao hơn, đơn giản hóa thủ tục nhưng kỷ luật tài chính phải chặt chẽ hơn. 

Cơ bản không cần ban hành thêm văn bản hướng dẫn

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo đánh giá cao, biểu dương tinh thần làm việc hết sức nghiêm túc, khẩn trương, trách nhiệm của Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành có liên quan đã kịp thời chuẩn bị chu đáo tài liệu để triển khai Hội nghị.

Trong vòng hơn 01 tháng, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết phê duyệt, Bộ Tài chính đã cùng các cơ quan hoàn thành khối lượng rất lớn các công việc, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12.10.2026 quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện CTMTQG.

Nghị định có quy mô đồ sộ, tích hợp hầu hết các nội dung cần quy định, hướng dẫn triển khai thực hiện Chương trình, bảo đảm Chương trình có thể triển khai thực hiện được ngay, cơ bản các bộ, ngành sẽ không cần phải ban hành thêm văn bản hướng dẫn như trước đây, trừ một số trường hợp đặc thù, đặc biệt.

Theo Thủ tướng, đây là nỗ lực đáng ghi nhận, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, là kết quả cụ thể của chúng ta trong đổi mới cách làm, tập trung vào công tác tổ chức thực hiện. Các bộ ngành, địa phương cần nghiên cứu kỹ lưỡng Nghị quyết của Quốc hội, Nghị định của Chính phủ, các phụ lục đi kèm để triển khai hiệu quả.

Thủ tướng đánh giá cao các ý kiến hết sức tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu từ thực tế triển khai các CTMTQG trước đây. Các ý kiến đã tập trung làm rõ những kết quả bước đầu; những khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện các CTMTQG; đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp cần tập trung, nhất là về hoàn thiện khung khổ pháp lý, cơ chế, chính sách, nội dung và mô hình tổ chức thực hiện CTMTQG sau khi hợp nhất, tạo cơ sở quan trọng để triển khai Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội.

Thủ tướng nêu rõ, các báo cáo và ý kiến phát biểu cho thấy, việc tổ chức triển khai CTMTQG thời gian tới đòi hỏi quyết tâm rất cao, nỗ lực rất lớn, có thể vẫn gặp phải một số khó khăn, vướng mắc cần được các bộ, ngành, địa phương bám sát, xử lý, hướng dẫn kịp thời trong quá trình thực hiện với 5 nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất, CTMTQG phát triển văn hóa- xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 là Chương trình tích hợp (từ 4 chương trình trước đây), phạm vi rộng, nội dung liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, có nhiều điểm mới về cơ chế quản lý, lồng ghép nguồn lực, phân cấp theo hướng tăng quyền chủ động của địa phương.

Thứ hai, Ban Chỉ đạo, cơ quan tham mưu, bộ phận giúp việc ở địa phương chưa được kiện toàn, có nơi chưa thống nhất có thể ảnh hưởng đến công tác điều phối, phối hợp và tổ chức thực hiện Chương trình.

Thứ ba, năng lực tổ chức thực hiện ở cấp cơ sở chưa đồng đều; một bộ phận công chức cấp cơ sở mới nhận nhiệm vụ, phải kiêm nhiệm nhiều việc trong khi yêu cầu điều phối, lồng ghép nguồn lực của Chương trình cao hơn và tính chất phức tạp hơn.

Thứ tư, việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong theo dõi, tổng hợp, báo cáo, giám sát Chương trình có mặt còn hạn chế, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng núi có thể sẽ gặp khó khăn trong cập nhật cơ sở dữ liệu, theo dõi, giám sát, đánh giá việc thực hiện Chương trình.

Thứ năm, khả năng cân đối nguồn vốn đối ứng, huy động nguồn lực xã hội, tín dụng chính sách, tín dụng thương mại của một số địa phương còn khó khăn. 

Do vậy, Thủ tướng nêu rõ, phải nhận diện từ sớm, từ xa để chủ động có các nhiệm vụ, giải pháp xử lý các nhóm vấn đề trên; cần quán triệt, xác định rõ cách thức triển khai thực hiện Chương trình, vai trò, thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp, giữa các cơ quan (Ban chỉ đạo, cơ quan thường trực, cơ quan điều phối, cơ quan tổng hợp, cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực).

Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo nhấn mạnh, CTMTQG sau tích hợp có phạm vi rất rộng, tích hợp nhiều mục tiêu, lĩnh vực, đối tượng, nguồn lực; liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân, nhất là khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các nhóm yếu thế, đối tượng chính sách.

"Yêu cầu đặt ra là phải tổ chức thực hiện thống nhất, liên tục; không để việc chuyển sang Chương trình mới làm gián đoạn chính sách, nhiệm vụ và quyền lợi hợp pháp của người dân. Khối lượng công việc phía trước là rất lớn, thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, các Bộ, ngành, địa phương phải chuyển ngay từ công tác chuẩn bị sang tổ chức thực hiện Chương trình, đưa các chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội, chỉ đạo Chính phủ sớm đi vào cuộc sống, mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân", Thủ tướng phát biểu.

Với phương châm "Đồng bộ chính sách - Thống nhất hành động", lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ là đối tượng nhận hỗ trợ thụ động, Thủ tướng đề nghị tập trung quán triệt và thực hiện nghiêm một số nội dung.

Thứ nhất, quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội và quy định của Chính phủ. Việc tích hợp các CTMTQG phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực; bảo đảm không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định; không làm gián đoạn nhiệm vụ, chính sách trong quá trình chuyển tiếp.

Thứ hai, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của mình để lãnh đạo, chỉ đạo, điều phối, quản lý và trực tiếp tổ chức thực hiện; mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với nguồn lực, điều kiện thực thi và kiểm tra, giám sát; tăng quyền chủ động, sáng tạo của địa phương theo nguyên tắc địa phương quyết định, địa phương tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả.

Thứ ba, tập trung nguồn lực nhà nước để đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân (như nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất, bảo đảm đời sống cho người dân), địa bàn khó khăn, đối tượng yếu thế; không đầu tư dàn trải, trùng lặp. Tuyệt đối không được để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực. Lấy kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức độ thụ hưởng thực tế của người dân làm thước đo đánh giá hiệu quả; thực hiện nghiêm nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện Chương trình.

Không để người dân phải chờ đợi

Về một số nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan, Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao. Nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó chịu trách nhiệm và chủ động giải quyết; không chờ đợi, không đùn đẩy, không để khoảng trống trong tổ chức thực hiện.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện trách nhiệm cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, đồng thời chịu trách nhiệm bộ quản lý ngành đối với các mục tiêu, nhiệm vụ được giao, chủ động hướng dẫn, hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền; chủ trì, phối hợp với các cơ quan xây dựng phần mềm hỏi đáp, giải đáp các vướng mắc phát sinh.

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan theo dõi, đôn đốc kiểm tra, giám sát, đánh giá, tổng hợp tình hình thực hiện Chương trình; kịp thời báo cáo những vấn đề cần Ban Chỉ đạo Trung ương xem xét, chỉ đạo, điều phối.

Chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thiện, trình Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương ban hành Quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ các thành viên Ban Chỉ đạo, Chương trình công tác năm 2026, hoàn thành trước ngày 20.10. Xây dựng, quản lý và khai thác Cơ sở dữ liệu của Chương trình.

Bộ Tài chính tổng hợp nhu cầu, cân đối nguồn lực; trình cấp có thẩm quyền phân bổ, giao, điều chỉnh kế hoạch, dự toán; kịp thời hướng dẫn, xử lý các khó khăn, vướng mắc về quản lý, sử dụng, thanh toán, quyết toán ngân sách nhà nước và đầu tư công. Chủ trì, phối hợp với các bộ quản lý ngành khẩn trương hoàn thiện việc phân bổ, giao kế hoạch, dự toán ngân sách trung ương năm 2026; xử lý kịp thời các vướng mắc về phân bổ, điều chỉnh, điều chuyển, thanh toán, quyết toán nguồn lực, bảo đảm đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng nhiệm vụ, ưu tiên địa bàn khó khăn, tránh dàn trải, tránh trùng lặp..., chuẩn bị đầy đủ điều kiện để lập, phân bổ và giao kế hoạch, dự toán năm 2027.

Các Bộ: Dân tộc và Tôn giáo, Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế chịu trách nhiệm toàn diện đối với các mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung, nhiệm vụ thuộc ngành, lĩnh vực được phân công; khẩn trương rà soát, cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 05 năm và hằng năm; hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí, định mức kinh tế - kỹ thuật và hướng dẫn chuyên môn cần thiết để tổ chức thực hiện, hoàn thành chậm nhất trong tháng 10.2026.

Các bộ, cơ quan liên quan chủ động xử lý những vấn đề thuộc lĩnh vực quản lý theo chức năng, thẩm quyền được giao, khẩn trương cụ thể hóa, giao mục tiêu, chỉ tiêu giai đoạn 2026-2030 và hằng năm; rà soát, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí, định mức kinh tế - kỹ thuật và hướng dẫn chuyên môn, việc phối hợp phải bảo đảm rõ cơ quan chủ trì, rõ trách nhiệm phối hợp và rõ thẩm quyền xử lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương kiện toàn Văn phòng điều phối Trung ương Chương trình, các bộ, cơ quan biệt phái cán bộ đầy đủ năng lực đến tham gia Văn phòng điều phối.

Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương của các CTMTQG giai đoạn 2021-2025 được chuyển sang thực hiện năm 2026 (tỉ lệ thực hiện, giải ngân hiện nay còn rất thấp, mới được khoảng 39%, còn khoảng 12.000 tỷ đồng chưa giải ngân được).

Xây dựng, ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 05 năm và hàng năm; cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu được giao; xác định rõ nhiệm vụ, dự án ưu tiên; phân cấp, phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực của cấp xã; bố trí nguồn lực và các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện. Khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh theo Quyết định số 1966/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hoàn thành trước ngày 25.10.

Chủ động triển khai thực hiện Chương trình, tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân; không đầu tư dàn trải, trùng lặp; không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực. Tăng cường kiểm tra, giám sát; bảo đảm việc sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

Chủ động huy động vốn đối ứng của địa phương, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp, phát huy tín dụng chính sách, tín dụng thương mại, nguồn lực doanh nghiệp, hợp tác xã, cộng đồng dân cư.

Trong năm 2026, lấy kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân làm căn cứ đánh giá chủ yếu, làm cơ sở chỉ đạo, điều hành trong các năm tiếp theo.

Thủ tướng đồng thời lưu ý, việc phân bổ nguồn vốn cho Chương trình không cứng nhắc, không phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ giải ngân; bởi tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn thì năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở cần được quan tâm, tăng cường, tạo điều kiện triển khai Chương trình; nhưng trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo ở địa phương cũng là tiêu chí quan trọng để quyết định phân bổ.

Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban chỉ đạo khẳng định, CTMTQG phát triển văn hóa- xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 có ý nghĩa rất quan trọng đối với phát triển, kinh tế, văn hóa, xã hội, nông thôn và phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đây là nhiệm vụ chính trị lớn, thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị.

Sau Hội nghị, Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm cao hơn nữa, phối hợp chặt chẽ hơn nữa, tổ chức thực hiện quyết liệt hơn, không để người dân phải chờ đợi; lấy kết quả ở cơ sở, sự chuyển biến của đời sống người dân và chất lượng phát triển bền vững làm thước đo hiệu quả Chương trình.

"Chúng ta cùng quyết tâm triển khai có hiệu quả Chương trình, góp phần xây dựng nông thôn mới hiện đại, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế bền vững và bảo đảm an sinh xã hội, phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển, không để ai bị bỏ lại phía sau", Thủ tướng phát biểu.

Hà Văn - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc