Việt Nam – Úc tăng tốc chuyển đổi xanh: Từ đối thoại chính sách đến cơ hội đầu tư thực chất

Sự kiện do Tổng Lãnh sự quán Úc tại TP.HCM phối hợp cùng Công ty Dear Our Community, Cộng đồng Doanh nghiệp Cựu sinh Úc (AABN) và các đối tác tổ chức, quy tụ khoảng 200 đại biểu đến từ nhiều lĩnh vực: từ hoạch định chính sách, đầu tư, nghiên cứu đến đổi mới sáng tạo... Không khí diễn đàn vì vậy không chỉ mang tính học thuật, mà khá thực tiễn với những chia sẻ, trao đổi trực diện về vốn, công nghệ, tiêu chuẩn thị trường và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Bà Sarah Hooper, Tổng lãnh sự Úc tại TP.HCM, phát biểu tại Diễn đàn. Ảnh: HCHI 

Phát biểu khai mạc, bà Sarah Hooper, Tổng lãnh sự Australia tại TP.HCM, đặt vấn đề khá rõ ràng khi nhìn nhận chuyển đổi xanh như một trục hợp tác chiến lược giữa hai quốc gia. Bà nhấn mạnh: “Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Úc trong chuyển đổi xanh hiện có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh các doanh nghiệp trong khu vực đang phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về việc giảm khí thải, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và tăng trưởng bền vững, Diễn đàn này mang đến một nền tảng kịp thời để kết nối chính sách, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo.”

Điểm đáng chú ý là những con số đi kèm. Trong giai đoạn 2024-2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Úc đạt 28,5 tỷ AUD, đưa hai nước trở thành đối tác thương mại hàng đầu của nhau. Song song đó, thông qua Cơ quan Tài trợ Xuất khẩu Úc, một khoản tín dụng 75 triệu USD đã được cung cấp cho các dự án hạ tầng thiết yếu và bền vững tại Việt Nam, góp phần cắt giảm hơn 193.000 tấn CO₂ và tạo ra hàng ngàn việc làm...

Những dữ kiện này không chỉ mang tính thống kê, mà cho thấy chuyển đổi xanh đang dần được “tài chính hóa”, tức là chuyển từ cam kết sang dòng vốn cụ thể.

Ở góc nhìn trong nước, Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, tiếp cận vấn đề theo cách thực tế hơn, rằng chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để Việt Nam duy trì tăng trưởng trong một thế giới nhiều biến động.

Ông lưu ý đến yếu tố năng lượng và sự cân bằng giữa mục tiêu ngắn hạn và dài hạn của nền kinh tế. Đồng thời, chuyên gia này cũng chỉ ra một thực tế không dễ né tránh, đó là con đường hướng tới Net-Zero đòi hỏi nguồn lực rất lớn, ước tính lên tới 368 tỷ USD.

Tiến sĩ Cấn Văn Lực cho rằng: "Chuyển đổi xanh hiện không còn là lựa chọn mà là chiến lược bắt buộc mang tính dài hạn". Ảnh: HCHI 

“Chuyển đổi xanh hiện không còn là lựa chọn mà là chiến lược bắt buộc mang tính dài hạn. Mặc dù xung đột địa chính trị đang làm gia tăng chi phí đầu tư cho năng lượng xanh và khiến một số quốc gia phải cân nhắc lại thứ tự ưu tiên năng lượng ngắn hạn, Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu phát triển bền vững”, ông Lực nhấn mạnh.

Cũng tại Diễn đàn, một vấn đề khác cũng được nhắc tới, đó là sức ép từ thị trường toàn cầu. Doanh nghiệp không chỉ phải giảm phát thải, mà còn phải chứng minh được điều đó thông qua các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu. Chính vì vậy, nội dung các phiên thảo luận tại diễn đàn không dừng ở cấp độ chính sách, mà đi sâu vào những câu chuyện rất cụ thể: từ “hợp đồng mới, vốn đầu tư mới, lợi thế cạnh tranh mới” cho đến cách tiếp cận tài chính xanh hay ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp và sản xuất.

Một điểm dễ nhận thấy là cách tiếp cận của diễn đàn mang tính “kết nối hệ sinh thái”, nơi chính sách, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau.

Bà Vũ Ánh Tuyết , thành viên Cố vấn AABN, thành viên sáng lập Spark Ventures Studio, nhìn nhận áp lực chuyển đổi từ góc độ doanh nghiệp: “Diễn đàn được tổ chức vào thời điểm mà chuyển đổi xanh không còn là một mục tiêu của tương lai, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của doanh nghiệp hiện nay. Các doanh nghiệp đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc thích ứng với các tiêu chuẩn thị trường đang thay đổi, trong đó nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, cắt giảm phát thải giúp doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.”

Ở góc nhìn đầu tư, bà Bình Lê Vandekerckove, thành viên cố vấn AABN, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành ASART Deal Advisory, cũng cho rằng diễn đàn “đúng thời điểm”, khi tập trung vào những động lực sẽ định hình giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam. “Sản xuất và nông nghiệp vẫn là nền tảng của phát triển kinh tế, trong khi năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo và tính minh bạch dữ liệu đang ngày càng trở thành điều kiện thiết yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn”, bà nhận định.

Các diễn giả chia sẻ tại phiên thảo luận về Khai phá các chính sách chuyển đổi xanh: Hợp đồng mới, Nguồn vốn mới, Lợi thế cạnh tranh mới. Ảnh: HCHI

Điểm chung giữa các ý kiến đó là chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện môi trường, mà đang tái cấu trúc lại cách vận hành của nền kinh tế, từ chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn sản xuất cho đến dòng vốn đầu tư.

Trong bối cảnh đó, vai trò của Australia cũng được định vị khá rõ trong chiến lược dài hạn. Chiến lược Kinh tế Đông Nam Á đến năm 2040 của nước này xác định Việt Nam là thị trường ưu tiên cho các khoản đầu tư vào năng lượng sạch, nông nghiệp bền vững và công nghệ khí hậu.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam, với vị thế nằm trong top 20 thế giới về thu hút FDI và quy mô thương mại, đang bước vào giai đoạn mang tính quyết định: chuyển từ tăng trưởng dựa vào quy mô sang tăng trưởng dựa vào chất lượng và đổi mới sáng tạo. Điều này lý giải vì sao các chủ đề như tài chính xanh, dữ liệu, công nghệ đo lường phát thải hay mô hình đầu tư “vốn thông minh” được nhắc đến nhiều tại diễn đàn.

Một chi tiết đáng chú ý khác là vai trò của cộng đồng hơn 160.000 cựu sinh Úc tại Việt Nam. Không chỉ là lực lượng nhân sự có kinh nghiệm quốc tế, họ còn đóng vai trò “cầu nối” giữa chính sách và thực tiễn doanh nghiệp. Thông qua AABN, mạng lưới này đang góp phần thúc đẩy đối thoại đầu tư, chia sẻ tri thức và hình thành các mối quan hệ hợp tác kinh doanh cụ thể. Nói cách khác, đây là một dạng “hạ tầng mềm” cho chuyển đổi xanh, nơi kiến thức, kinh nghiệm và quan hệ được kết nối...

Trà My