Chàng trai khởi nghiệp với mo cau

Ý tưởng từ những chuyến đi

Tốt nghiệp Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế với chuyên ngành marketing, Tới rời quê vào Nam làm việc cho một công ty chuyên về thiết bị bay phục vụ nông nghiệp. Những chuyến đi rong ruổi qua các làng quê, qua các cánh đồng để lại trong tâm thức Tới những ý tưởng “khởi nghiệp”, nhưng chưa bén được với loại hình cụ thể nào.

Trong chuyến đi về miền Tây, lang bạt qua các làng nghề thấy người ta làm ra các sản phẩm phục vụ sinh hoạt, đời sống từ cây bèo lục bình, Tới thấy hay. Những hôm rảnh rỗi, cậu lại lân la đến các làng nghề, các hộ dân ngồi xem người ta làm. Tới nghĩ, từ cây lục bình mà người dân còn làm ra được những thứ đẹp đẽ, độc lạ và bán có giá như vậy thì rất nhiều cây khác cũng có thể tận dụng, làm ra các sản phẩm mới.

Trương Văn Tới và sản phẩm chén dĩa từ mo cau.

“Hồi nhỏ em thấy nhiều người ở quê hay lấy mo cau làm quạt. Nhưng sản phẩm chỉ dừng lại ở mỗi chiếc quạt. Mình có thể tìm hiểu, tạo ra nhiều sản phẩm hơn. Mo cau ở quê cũng bị bỏ phế đầy vườn, rất phí” - Tới nảy ra ý định sau nhiều lần tìm hiểu. 

Khi có ý tưởng, Tới xin nghỉ việc, quay trở về quê hương thực hiện dự án của mình. Những đồng tiền tích cóp được trong mấy năm lặn lội phương xa, Tới gom góp lại, rồi vay thêm ngân hàng. Những bộ máy đầu tiên được đưa về, cậu nhờ anh em bạn bè cải tiến thêm một vài chi tiết. 

“Con bỏ việc về làm cái này thiệt à”, mẹ Tới hỏi. 

“Dạ, thử xem sao, chắc là sẽ ổn thôi mẹ”, cậu thanh niên trả lời mẹ.

Tới đặt vấn đề với người dân quanh làng hỏi mua những chiếc mo cau. Ban đầu nhiều người không tin vào việc làm của cậu lắm. Họ nghĩ “mo cau mà răng làm ra chén dĩa được”. Dù mo cau đã hiện diện từ rất sớm trong đời sống cư dân, nhưng giờ bảo làm ra sản phẩm bán cho thị trường thì không mấy ai tin.

“Có mo cau cứ gom lại rồi con mua cho”, Tới kiên trì đặt vấn đề với người dân dù rằng họ vẫn nghi ngờ.

Khi những chiếc chén, dĩa được định hình, dập ra theo khuôn mẫu, nhiều người mới tin đó là sự thật. Những chiếc mo cau rụng xuống không còn bị vứt bỏ trong vườn hay đem đốt, nó đi thẳng đến xưởng của cậu thanh niên, tiếp tục sứ mệnh mới. “Nếu không bán cho mình thì những chiếc mo cau đó người dân cũng vứt đi. Mình hỏi mua lại, tạo thêm thu nhập cho người dân”, Tới nói.

Quá trình dập tạo hình từ mo cau.

Nhận thấy nguyên vật liệu ở quê chưa đáp ứng đủ nhu cầu, Tới nhập thêm từ các vùng cau lớn ở Nam Đông, A Lưới, thành phố Huế và Quảng Nam cũ.

Tới thuê mảnh đất tại tổ dân phố Thanh Vinh, phường Dương Nỗ, thành phố Huế làm cơ sở sản xuất. Tháng 5.2025, Công ty cổ phần YeHu Việt Nam chính thức được thành lập, đưa mô hình vào hoạt động.

Nhưng mọi toan tính của Tới bị “đánh gục” từ những bước đầu tiên khi thời tiết ở Huế khá ẩm ương khiến nguyên liệu dễ bị ẩm mốc, hư hỏng. Những sản phẩm đầu tiên do chưa định hình được khuôn, điều chỉnh nhiệt độ và thời gian nên hàng bị lỗi nhiều. 

Sai ở đâu làm lại từ đó. Sau nhiều lần thất bại, những sản phẩm hoàn chỉnh, đáp ứng được yêu cầu dần dần hiện ra trước mắt. Thị trường đã đón nhận sản phẩm.

Tới hy vọng sẽ phát triển và nâng tầm các sản vật, sản phẩm bản địa của Huế và Việt Nam bằng tư duy hiện đại, công nghệ chuẩn hóa và cách kể chuyện đúng đắn, để mang giá trị văn hóa - thiên nhiên Việt Nam đến với cộng đồng trong nước và quốc tế.

Từ phế phẩm đến hàng đi Mỹ

Mo cau được người dân thu gom tại vườn, phơi khô rồi đem bán cho Tới. Nhập nguyên liệu về, mo cau được bảo quản trong phòng cách ẩm, cách nhiệt. Để tiến hành ép nhiệt, tạo hình, mo cau được rửa sạch, thổi bụi làm sạch bề mặt rồi đưa vào máy chiếu tia UV để khử trùng. 

Khi hoàn thiện, những sản phẩm là chén dĩa, được đóng gói bằng màng POF, loại màng có khả năng phân hủy tự nhiên, thay cho màng PE thông thường. “Sản phẩm không sử dụng hóa chất, không chất tẩy, không chất kết dính, có thể dùng trong lò vi sóng, nồi chiên không dầu hoặc hấp nóng mà không bị biến dạng”, Tới cho biết.

Chén dĩa từ mo cau của Tới đã được thị trường đón nhận.

Huế là địa phương tiên phong trong việc giảm rác thải nhựa nên cậu tin rằng mô hình này sẽ góp phần giúp thành phố có các lựa chọn phù hợp với môi trường.

Mỗi tháng, xưởng của Tới cho ra thị trường gần 40.000 sản phẩm, tạo công ăn việc làm cho người dân. Những chiếc mo cau tưởng chừng bị bỏ đi bắt đầu đem lại thu nhập cho người dân và đã có đơn hàng xuất khẩu đầu tiên sang Mỹ với 50.000 sản phẩm. 

Kế hoạch của Tới trong năm 2026 là xuất khẩu hơn 300.000 sản phẩm. “Đường đi còn xa và dài, nhưng bước đầu đã có những đơn hàng và sự đón nhận của người dùng là vui rồi anh à”, Tới bộc bạch.

Những kênh bán hàng trực tuyến đều được Tới tận dụng để tìm đầu ra cho sản phẩm. Trên những chuyến tàu di sản Huế - Đà Nẵng, Festival Yên Tử hay những cuộc thi sắc đẹp diễn ra ở Huế thời gian vừa qua, sản phẩm của Tới đã được lựa chọn. 

Ngoài sản phẩm phục vụ sinh hoạt, Tới còn làm ra những mặt hàng lưu niệm. Những chiếc quạt được khắc địa danh, hình ảnh Huế không chỉ để tạo điểm nhấn mà còn là một cách quảng bá du lịch Huế.  

Không dừng lại ở chén dĩa, từ mo cau Tới làm thêm quạt và khắc danh lam, thắng cảnh Huế lên sản phẩm, góp phần quảng bá cho quê hương.

Tới nói sắp đến sẽ nghiên cứu làm thêm ly từ mo cau. Việc này sẽ mất nhiều thời gian hơn vì quá trình ép ly không hề đơn giản, nhưng nếu thành công sẽ có đầu ra ổn hơn. Cậu hy vọng ly từ mo cau ép sẽ thay thế ly nhựa trong các quán cà phê, giảm áp lực rác thải nhựa lên môi trường.

“Khi người tiêu dùng, những tổ chức, địa phương chú trọng đến môi trường, sản phẩm xanh thì mo cau sẽ có chỗ đứng. Mình cứ đi từng bước một, làm tốt sản phẩm rồi sẽ thành công thôi”, cậu thanh niên 26 tuổi tâm niệm. 

Bài: Nguyễn Đắc Thành - Ảnh: TLNV