Cần Giờ: Từ “ốc đảo” thành cực tăng trưởng mới

Hội thảo “Cần Giờ - cực tăng trưởng mới của TP.HCM” do Báo Người Lao Động tổ chức sáng ngày 12.5 tại TP.HCM, đã thu hút hơn 150 đại biểu là lãnh đạo cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các đơn vị lữ hành. Điều được nhắc đến nhiều nhất không chỉ là những dự án quy mô lớn đang hình thành ở Cần Giờ, mà là cách TP.HCM đang tìm kiếm một không gian phát triển mới cho tương lai.

Từ “vùng ven sinh thái” đến cực tăng trưởng mới của TP.HCM

Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Cần Giờ được định hướng trở thành khu vực phát triển mạnh kinh tế biển, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp theo các tiêu chí ESG và phát triển bền vững. Nhưng theo nhiều chuyên gia, điều quan trọng hơn nằm ở chỗ TP.HCM đang muốn tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của mình.

Ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, phát biểu mở đầu Hội thảo. Ảnh: NLĐ

Phát biểu tại Hội thảo, ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, cho rằng câu chuyện Cần Giờ không còn là bài toán phát triển của riêng một địa phương. Xa hơn, đây là cách một siêu đô thị đang mở rộng dư địa phát triển theo hướng xanh hơn, cân bằng hơn và có chiều sâu hơn.

Theo ông Bình, nhiều năm qua TP.HCM vẫn giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước, trung tâm thương mại - tài chính  - dịch vụ lớn nhất khu vực phía Nam. Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, thành phố cũng đang đối diện áp lực phải tìm thêm không gian tăng trưởng mới thay vì tiếp tục mở rộng theo mô hình đô thị truyền thống.

“Trong bức tranh đó, Cần Giờ mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Đây là khu vực sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới, đồng thời có lợi thế về biển, cửa sông và không gian sinh thái đặc trưng mà không nhiều đô thị lớn hiện nay còn giữ được. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá mà còn là lợi thế khác biệt để TP.HCM hình thành thêm những động lực phát triển mới trong tương lai”, ông Bình nói.

Theo lãnh đạo Sở Du lịch TP.HCM, khi các tuyến vành đai, cao tốc, hệ thống kết nối liên vùng, Sân bay quốc tế Long Thành và các hành lang giao thông hướng biển dần hình thành, Cần Giờ sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới kinh tế, logistics và du lịch mới của thành phố.

Ông Lê Quang Đạo, Trưởng phòng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM: "TP.HCM định hướng xây dựng Cần Giờ thành cửa ngõ giao thương quốc tế, từng bước hình thành các trung tâm logistics hàng hải quy mô khu vực, nâng vai trò của thành phố trong chuỗi cung ứng toàn cầu." Ảnh: NLĐ

Ở góc độ quy hoạch đô thị, ông Lê Quang Đạo, Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết Cần Giờ đang được định vị như một “siêu đô thị biển”, với các trụ cột phát triển dài hạn gồm kinh tế biển, logistics, đô thị sinh thái và kết nối liên vùng.

Theo ông Đạo, TP.HCM định hướng xây dựng Cần Giờ thành cửa ngõ giao thương quốc tế, từng bước hình thành các trung tâm logistics hàng hải quy mô khu vực, nâng vai trò của thành phố trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Song song đó là phát triển đô thị sinh thái thích ứng biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và hình thành không gian kết nối chiến lược với Đồng Nai, Tây Ninh cùng các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Để hiện thực hóa định hướng này, thành phố đang thúc đẩy nhiều dự án hạ tầng lớn như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Bến Lức - Long Thành và định hướng phát triển cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Ở góc nhìn du lịch, bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP.HCM, Phó Tổng Giám đốc Vietravel, cho rằng bài toán lớn nhất hiện nay của TP.HCM là làm sao giữ chân du khách lâu hơn. 

Năm 2025, TP.HCM đạt doanh thu du lịch hơn 278.000 tỉ đồng, đón khoảng 46 triệu lượt khách nội địa và 8,6 triệu lượt khách quốc tế. Nhưng theo bà Hoàng, mô hình du lịch hiện tại của khu vực trung tâm chủ yếu xoay quanh ẩm thực, mua sắm và tham quan di sản, hiệnđang dần chạm ngưỡng phát triển.

“Du khách đến đông nhưng thời gian lưu trú còn ngắn và nhanh chóng rời đi. Thành phố đang thiếu những không gian nghỉ dưỡng đúng nghĩa và các tổ hợp giải trí quy mô lớn có khả năng giữ chân khách lâu hơn”, bà Hoàng nhận định.

Cần Giờ nổi lên như lựa chọn chiến lược nhờ quỹ đất ven biển lớn, hệ sinh thái đặc thù và khả năng quy hoạch đồng bộ ngay từ đầu. Ảnh: V.G.

Trong bối cảnh quỹ đất khu vực trung tâm ngày càng hạn chế, chi phí đầu tư tăng cao, Cần Giờ nổi lên như lựa chọn chiến lược nhờ quỹ đất ven biển lớn, hệ sinh thái đặc thù và khả năng quy hoạch đồng bộ ngay từ đầu. Theo bà Hoàng, Cần Giờ có thể trở thành cực nghỉ dưỡng, sinh thái và giải trí đạt tiêu chuẩn quốc tế nếu phát triển đúng hướng, không chỉ phục vụ khách nội địa mà còn thu hút khách quốc tế, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu.

Hiện du khách đến TP.HCM lưu trú trung bình chưa tới hai đêm. Thành phố đặt mục tiêu nâng con số này lên ít nhất 4 ngày 3 đêm. Muốn vậy, Cần Giờ cần phát triển các tổ hợp nghỉ dưỡng - giải trí quy mô lớn, du lịch sinh thái gắn với rừng ngập mặn, du lịch biển, kinh tế đêm và du lịch MICE...

“Cần Giờ chính là mảnh ghép còn thiếu trong không gian tăng trưởng chung của TP.HCM. Khi được phát triển đúng hướng, nơi đây không chỉ giúp thành phố giữ chân du khách lâu hơn mà còn có thể trở thành một siêu điểm đến, một trung tâm du lịch - giải trí tầm cỡ của châu Á”, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP.HCM nhận định.

Bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP.HCM, Phó tổng giám đốc Vietravel, chia sẻ tại Hội thảo. Ảnh: NLĐ

Cần Giờ không thể là “Dubai mới” hay “Las Vegas mới”

Một trong những vấn đề được đặt ra tại hội thảo là Cần Giờ sẽ phát triển theo mô hình nào để vừa tạo được sức hút quốc tế, vừa không đánh mất bản sắc riêng.

TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Du lịch TP.HCM, cho rằng lợi thế lớn nhất của Cần Giờ nằm ở hệ sinh thái rừng ngập mặn - “lá phổi xanh” của TP.HCM. Vì vậy, phát triển du lịch ở đây không nên chỉ dừng ở khai thác cảnh quan, mà cần tạo ra mô hình “du lịch tái tạo”, nơi du khách đến không chỉ để trải nghiệm mà còn góp phần gìn giữ thiên nhiên.

Ông đề xuất năm nhóm giải pháp, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng thông điệp “Cần Giờ hài hòa cùng thiên nhiên và kiến tạo”; phát triển kinh tế sáng tạo, kinh tế sự kiện; thúc đẩy mô hình “điểm đến chữa lành”; khơi gợi cảm hứng chi tiêu bền vững và đưa Cần Giờ trở thành trung tâm của kinh tế tri thức sinh thái.

TS. Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Du lịch TP.HCM, cho rằng lợi thế lớn nhất của Cần Giờ nằm ở hệ sinh thái rừng ngập mặn - “lá phổi xanh” của TP.HCM. Ảnh: Trà My

Theo TS. Minh, mục tiêu cuối cùng là biến Cần Giờ từ một “vùng đất đang ngủ quên” trở thành mặt tiền của văn minh sinh thái TP.HCM. “Du khách đã sẵn sàng đến với Cần Giờ. Điều Cần Giờ cần lúc này là sự chuẩn bị để đón khách”, ông nhấn mạnh.

TSKH Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý TP.HCM, cũng cho rằng Cần Giờ có thể học hỏi kinh nghiệm từ Sentosa của Singapore, Dubai hay Las Vegas, nhưng không nên sao chép bất kỳ mô hình nào.

Theo ông Thắng, Sentosa thành công nhờ quy hoạch đồng bộ, kết nối hạ tầng tối ưu và khả năng cân bằng giữa giải trí với bảo tồn thiên nhiên. Dubai nổi bật ở tư duy “tạo ra tài nguyên”, còn Las Vegas thành công nhờ khả năng tạo trải nghiệm thay vì phụ thuộc tài nguyên tự nhiên. Tuy nhiên, Cần Giờ có điều kiện hoàn toàn khác biệt. “Cần Giờ không nên trở thành ‘Dubai mới’ hay ‘Las Vegas mới’, mà cần xây dựng mô hình riêng biệt - nơi sinh thái rừng ngập mặn, biển và văn hóa Nam bộ trở thành nền tảng cho hệ sinh thái du lịch bền vững”, ông Thắng nói.

Theo vị chuyên gia, về dài hạn, Cần Giờ có thể trở thành “cửa biển du lịch” của TP.HCM, điểm nghỉ dưỡng cuối tuần của vùng Đông Nam bộ và điểm đến quốc tế kết nối trực tiếp với Sân bay quốc tế Long Thành.

TS. Đinh Thế Hiển nhìn nhận Cần Giờ không nên chỉ được xem là điểm đến du lịch, mà phải được phát triển như một siêu đô thị tích hợp, đóng vai trò động lực kinh tế mới của TP.HCM. Theo ông Hiển, một trong những động lực quan trọng nhất là kế hoạch phát triển cảng trung chuyển quốc tế với sự tham gia của nhiều đối tác lớn trong lĩnh vực logistics và vận tải biển.

Ông cho rằng mục tiêu đón khoảng 40 triệu lượt khách mỗi năm của Cần Giờ sẽ khác với Đà Lạt hay Nha Trang. Lượng khách này không chỉ là khách du lịch thuần túy mà còn bao gồm chuyên gia quốc tế, nhà đầu tư và nhóm cư dân tìm kiếm không gian sống ven biển chất lượng cao. “Cực tăng trưởng này sẽ được hình thành trên ba trụ cột chính gồm kinh tế cảng biển, du lịch nghỉ dưỡng và không gian sống sinh thái dành cho tầng lớp tri thức và chuyên gia”, vị chuyên gia nhận định.

Các chuyên gia chia sẻ tại phần tọa đàm. Ảnh: Trà My

Cơ sở nào để Cần Giờ đặt mục tiêu 40 triệu khách mỗi năm?

Con số 40 triệu lượt khách mỗi năm được nhắc đi nhắc lại nhiều lần tại hội thảo. Đây cũng là mục tiêu thu hút nhiều tham luận nhất. Từ phía doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Hòa, Giám đốc Marketing Vinpearl, cho rằng cơ sở của mục tiêu này nằm ở việc hình thành một “siêu điểm đến” thay vì chỉ là một dự án bất động sản đơn thuần.

Theo bà Hòa, dự án Vinhomes Green Paradise quy mô khoảng 2.870 ha được định hướng phát triển theo mô hình “thành phố tích hợp”, nơi hội tụ đồng thời các chức năng lưu trú, nghỉ dưỡng, giải trí, thương mại, y tế, giáo dục và hàng chục tiện ích lớn. Dự án được phát triển theo tiêu chí ESG++, hướng tới mô hình đô thị xanh, thông minh, sinh thái và tái sinh.

Điểm nhấn của dự án là tổ hợp Blue Waves Theatre với khoảng 5.000 chỗ ngồi cùng hệ thống phòng hội nghị, triển lãm quy mô lớn; Paradise Lagoon với biển hồ nước mặn kết hợp hơn 100 km đường bờ biển; và tòa tháp 108 tầng được định hướng trở thành biểu tượng kiến trúc mới của khu vực.

Bà Nguyễn Thị Hòa, Giám đốc Marketing Vinpearl, cho rằng để Cần Giờ thu hút 40 triệu lượt khách mỗi năm nằm ở việc hình thành một “siêu điểm đến” thay vì chỉ là một dự án bất động sản đơn thuần. Ảnh: Trà My

Ngoài các công trình biểu tượng, dự án còn đặt mục tiêu phát triển hệ sinh thái đủ lớn để giữ chân du khách, tạo dòng khách ổn định và vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế. Bà Hòa cho biết thêm trong tháng 4 vừa qua, Vinpearl đã công bố nhiều thỏa thuận hợp tác chiến lược với Marriott International và IHG Hotels & Resorts nhằm đưa các thương hiệu lưu trú toàn cầu đến Cần Giờ.

“Cần Giờ không chỉ được kỳ vọng trở thành niềm tự hào mới của TP.HCM mà còn có thể trở thành biểu tượng điểm đến mới của Việt Nam trên bản đồ du lịch toàn cầu”, bà Hòa nói.

Ông Nguyễn Thanh Tâm, Giám đốc Kinh doanh Vinhomes, bổ sung thêm chiến lược của Vinhomes Green Paradise là phát triển một “đô thị điểm đến”, nơi có khả năng tự tạo dòng khách và hình thành hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh.

Theo ông Tâm, hạ tầng kết nối sẽ là yếu tố quyết định khả năng đạt mục tiêu 40 triệu lượt khách mỗi năm. Trong đó, tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ, các tuyến vành đai, cao tốc và Sân bay quốc tế Long Thành sẽ đóng vai trò then chốt.

Blue Waves Theatre - tổ hợp nhà hát và trung tâm MICE quy mô lớn với khoảng 5.000 chỗ ngồi. Ảnh: V.H

Ngoài hệ thống nghỉ dưỡng và lưu trú, dự án còn hướng tới phát triển trung tâm hội nghị - triển lãm, outlet mua sắm, tổ hợp giải trí ban đêm, nhà hát đa năng và các không gian biểu diễn nghệ thuật quốc tế. Mô hình được định hướng theo kiểu “all-in-one”, tích hợp nghỉ dưỡng, thương mại, giáo dục, y tế và không gian làm việc trong cùng một siêu đô thị. 

“Khi hệ sinh thái này hình thành hoàn chỉnh, du khách không chỉ đến để tham quan mà còn có thể lưu trú dài ngày, làm việc, nghỉ dưỡng và trải nghiệm dịch vụ ngay tại Cần Giờ” - ông Tâm nói.

Ở góc độ thị trường, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), cho rằng nếu các dự án quy mô lớn tại Cần Giờ được triển khai đồng bộ, TP.HCM có cơ hội chuyển đổi vai trò từ điểm trung chuyển sang điểm đến thực sự.

Theo ông Châu, với hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng và quỹ đất ven biển lớn, Cần Giờ có nhiều tiềm năng phát triển các mô hình nghỉ dưỡng, sinh thái và dịch vụ chất lượng cao gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Đặc biệt, nếu tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ được triển khai trong tương lai, mô hình “sống ở biển - làm việc ở trung tâm” hoàn toàn có thể hình thành.

Phối cảnh nhà ga đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ. Ảnh: V.H.

Phát triển nhanh nhưng bền vững, đảm bảo sinh kế cho người dân

Trong mọi kịch bản phát triển, một điều quan trọng được nhắc đến tại hội thảo không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà còn là yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt khu dự trữ sinh quyển và kiểm soát phát triển tại các vùng đệm sinh thái.

Ông Lê Quang Đạo cho biết TP.HCM đang định hướng xây dựng Cần Giờ theo mô hình đô thị sinh thái mật độ thấp, ưu tiên dịch vụ chất lượng cao, du lịch nghỉ dưỡng, kinh tế đêm và bảo tồn văn hóa - di sản. 

Theo ông Đạo, quy hoạch sẽ được thực hiện theo nguyên tắc phân vùng chức năng rõ ràng, bảo tồn nghiêm ngặt khu dự trữ sinh quyển và kiểm soát phát triển tại các vùng đệm. Các tiêu chuẩn xây dựng cũng được định hướng thích ứng biến đổi khí hậu, duy trì mật độ thấp, kiểm soát chiều cao công trình và ưu tiên không gian xanh.

“Cơ cấu kinh tế của Cần Giờ cũng được định hướng chuyển dịch theo hướng xanh, ưu tiên các ngành ít phát thải, năng lượng tái tạo và du lịch sinh thái nhằm bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn và gìn giữ bản sắc riêng của địa phương”, ông Đạo nói.

Bà Võ Thị Diễm Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ, cho biết địa phương đặc biệt chú trọng đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ để người dân có thể trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển. Ảnh: NLĐ

Từ phía địa phương, bà Võ Thị Diễm Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ, cho biết để chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới và khả năng đón lượng khách lớn trong tương lai, địa phương đang phối hợp với thành phố triển khai ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, địa phương tập trung đầu tư các dự án hạ tầng chiến lược nhằm chuyển đổi mô hình phát triển từ một "điểm đến cuối tuần" thành trung tâm du lịch - dịch vụ hoạt động quanh năm. Thứ hai, Cần Giờ đang từng bước chuyển đổi mô hình quản lý theo định hướng đô thị. Địa phương triển khai lộ trình phát triển thành đơn vị hành chính đô thị sinh thái. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt hành chính mà còn là bước chuyển về chất trong quản lý đô thị, cải cách hành chính và chuyển đổi số nhằm đáp ứng yêu cầu của một đô thị du lịch hiện đại.

Thứ ba, cơ cấu kinh tế địa phương đang được định hướng chuyển dịch mạnh sang thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế đêm. Trong đó, địa phương đặc biệt chú trọng đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ để người dân có thể trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển. “Đặc biệt, chính quyền địa phương xác định phát triển phải đi đôi với bảo tồn. Khu dự trữ sinh quyển không chỉ là "lá phổi xanh" của TPHCM mà còn là giá trị cốt lõi tạo nên lợi thế cạnh tranh của Cần Giờ trong tương lai. Vì vậy, định hướng xuyên suốt hiện nay là phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh và bền vững”, bà Phượng khẳng định đồng thời cho biết với sự hội tụ của nhiều dự án chiến lược cùng sự quan tâm của TP.HCM, chính quyền và người dân Cần Giờ có niềm tin vào tầm nhìn phát triển dài hạn của địa phương. Đây cũng là động lực để địa phương tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo nền tảng tốt nhất cho giai đoạn phát triển mới.

Hình ảnh đại lộ Rừng Sác nối trung tâm TP.HCM với Cần Giờ. Ảnh: V.G.

Ông Lê Hoàng Châu cũng cho rằng yếu tố quan trọng nhất để Cần Giờ phát triển bền vững là hài hòa lợi ích giữa người dân địa phương, nhà đầu tư và chính quyền. Theo ông, nếu đặt Cần Giờ làm tâm với bán kính khoảng 100 km, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành trung tâm kết nối của một vùng kinh tế rộng lớn. Nhưng để hiện thực hóa điều đó, người dân Cần Giờ phải là những người được hưởng lợi trực tiếp.

Ông Châu đặc biệt lưu ý đến việc bảo tồn những giá trị “nguyên bản” của địa phương như nghề muối, thủy sản hay không gian Thiềng Liềng. “Chính yếu tố nguyên bản này sẽ tạo nên lợi thế cạnh tranh khác biệt. Trong quá trình phát triển các tổ hợp nghỉ dưỡng và dịch vụ cao cấp, việc bảo tồn không gian sinh thái và văn hóa bản địa sẽ giúp Cần Giờ không đánh mất bản sắc mà ngược lại còn trở thành điểm đến độc đáo hơn”, ông nói.

Làng nghề muối truyền thống Lý Nhơn (xã An Thới Đông). Ảnh: Tạp chí Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh

KTS Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng mục tiêu 40 triệu lượt khách mỗi năm mới chỉ là con số quy hoạch ban đầu. Nhưng điều quan trọng hơn là cách Cần Giờ tạo ra bản sắc riêng thông qua các công trình biểu tượng, hệ sinh thái du lịch tích hợp và khả năng giữ chân du khách. Theo ông, khi một điểm đến quy mô quốc tế được hình thành, doanh nghiệp lữ hành sẽ không chỉ bán tour mà tham gia sâu hơn vào toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ. Điều này mở ra cơ hội lớn cho cộng đồng địa phương và kinh tế TP.HCM.

Trong khi đó theo TS. Đinh Thế Hiển để Cần Giờ thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, cần hội đủ ba điều kiện mang tính bước ngoặt: tư duy thực thi thần tốc, sự đồng bộ giữa Nhà nước và doanh nghiệp, cùng năng lực vận hành và thể chế đủ đột phá.

“Quy hoạch không thể chỉ dừng ở định hướng trên giấy mà phải được triển khai với tốc độ nhanh hơn rất nhiều so với trước đây. Nếu có thể thay đổi mạnh mẽ cách làm và tạo ra cơ chế đủ đột phá, Cần Giờ sẽ không chỉ là một điểm đến du lịch mà có thể trở thành cực tăng trưởng mới của TP.HCM, hình thành một nền kinh tế biển với diện mạo hoàn toàn khác biệt trong tương lai”, vị chuyên gia kinh tế nhận định.

Trà My lược thuật