Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm từ 1.7.2026

Trước yêu cầu cấp thiết trong kiểm soát ô nhiễm không khí khu vực nội đô, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã trình Hội đồng Nhân dân thành phố xem xét, ban hành Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1.”

Đây được coi là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát phát thải, từng bước định hình hệ thống giao thông xanh tại trung tâm Thủ đô.

Theo Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, chất lượng không khí trên địa bàn thời gian qua có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại khu vực trung tâm, là nơi mật độ dân cư cao, lưu lượng giao thông lớn và các hoạt động kinh tế-xã hội diễn ra sôi động.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy giao thông vận tải là một trong những nguồn phát thải chính, đóng góp khoảng 25% bụi mịn PM2.5. Nếu tính riêng nguồn phát thải nội tại, tỷ lệ này lên tới 59%, cao hơn đáng kể so với các nguồn từ xây dựng, dân sinh hay công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát phát thải, đặc biệt tại khu vực vành đai 1 (vùng lõi trung tâm của Thủ đô) trở thành yêu cầu cấp thiết, không chỉ nhằm cải thiện môi trường mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đề án được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024 và Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND; trong đó, xác định lộ trình triển khai vùng phát thải thấp từ ngày 1.7.2026.

Một điểm đáng chú ý của Đề án là việc tổ chức triển khai theo từng bước, vừa bảo đảm tính khả thi, vừa tạo điều kiện để đánh giá, điều chỉnh chính sách trong quá trình thực hiện.

Cụ thể, từ ngày 1.7 đến hết năm 2026, thành phố sẽ thí điểm tại phường Hoàn Kiếm - khu vực có quy mô phù hợp, đã có kinh nghiệm tổ chức giao thông hạn chế phương tiện như phố đi bộ.

Có 11 tuyến phố ở phường Hoàn Kiếm được đề xuất thí điểm vùng phát thải thấp và cấm xe máy xăng từ 18-24 giờ thứ Sáu và từ 6-24 giờ thứ Bảy, Chủ nhật.

Giới hạn trong 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Khu vực này rộng 0,5km2, chu vi 3,5km, dân số khoảng 20.000 người.

Trên cơ sở kết quả thí điểm, giai đoạn 2 từ năm 2027 sẽ mở rộng sang phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, trước khi triển khai trên toàn bộ khu vực vành đai 1 trong giai đoạn 2028-2029, với diện tích hơn 26km2 và quy mô dân số khoảng 625.000 người.

Các tuyến phố thí điểm trong giai đoạn 2 gồm: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn.

Giai đoạn 3 từ ngày 1.1.2028 đến ngày 31.12.2029, mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ diện tích trong vành đai 1 với hơn 26km2, chu vi 25km và dân số 625.000.

Phạm vi vành đai 1 gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến đường: Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.

Cách tiếp cận theo lộ trình này nhằm bảo đảm sự thích ứng dần của người dân và doanh nghiệp, đồng thời giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện cơ chế, hạ tầng và phương thức tổ chức thực hiện.

Đề án đặt trọng tâm vào việc kiểm soát phương tiện phát thải cao, từng bước hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực trung tâm, đồng thời khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Song song với đó là phát triển mạnh hệ thống giao thông công cộng; trong đó, hướng tới mục tiêu 100% xe buýt sử dụng điện; đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị; tăng cường kết nối giữa các loại hình vận tải để giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Các giải pháp giao thông phi cơ giới như đi bộ, xe đạp, xe đạp điện cũng được thúc đẩy, gắn với việc phát triển không gian công cộng và cải thiện môi trường đô thị.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ được xác định là một trong những yếu tố then chốt, với hệ thống camera nhận diện biển số, cơ sở dữ liệu quản lý phương tiện và các công cụ giám sát thông minh nhằm kiểm soát hiệu quả phương tiện ra vào vùng phát thải thấp.

Bên cạnh những tác động tích cực về môi trường, Đề án cũng thẳng thắn chỉ ra một số khó khăn có thể phát sinh trong quá trình triển khai, như áp lực đầu tư hạ tầng, chi phí chuyển đổi phương tiện hay nguy cơ phát sinh ùn tắc cục bộ tại khu vực lân cận.

Kết quả khảo sát cho thấy người dân nhìn nhận rõ tác động của ô nhiễm không khí, đồng thời ủng hộ các giải pháp kỹ thuật như phát triển xe buýt điện, nâng cao chất lượng giao thông công cộng.

Tuy nhiên, với các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân, sự đồng thuận còn phụ thuộc vào mức độ đáp ứng của các phương án thay thế.

Do đó, Đề án nhấn mạnh yêu cầu triển khai theo lộ trình phù hợp, đi kèm với các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, phát triển hạ tầng và tăng cường công tác tuyên truyền để tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Việc Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội trình ban hành Nghị quyết về vùng phát thải thấp trong vành đai 1 không chỉ nhằm giải quyết vấn đề môi trường trước mắt, mà còn tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi giao thông theo hướng xanh, sạch và bền vững.

Trên cơ sở đó, các sở, ngành và địa phương sẽ có điều kiện triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý phương tiện, kiểm soát phát thải và tổ chức giao thông, góp phần từng bước hình thành diện mạo đô thị trung tâm theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường.

Trung Nguyên