Startup Việt đưa AI chuyên biệt cho nông nghiệp lên sân khấu quốc tế

Thay vì bắt đầu bằng những thuật ngữ công nghệ, startup Việt Nam kể câu chuyện từ người nông dân và những quyết định tưởng chừng rất quen thuộc: bón bao nhiêu phân, tưới nước khi nào, xử lý cây bệnh ra sao? Với hàng trăm triệu nông hộ nhỏ trên thế giới, mỗi lựa chọn đều có thể tác động đáng kể đến năng suất, thu nhập và sinh kế. Trong khi đó, không có hai nông trại nào hoàn toàn giống nhau về đất đai, thời tiết, giống cây, giai đoạn sinh trưởng hay lịch sử canh tác.

Từ thực tế ấy, enfarm đưa ra luận điểm: “Các nông trại rất khác nhau. Do đó nông học cũng cần được cá nhân hóa”. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp phát triển thế hệ giải pháp AI mới, hướng đến việc đưa kiến thức nông học và dữ liệu sản xuất thành những khuyến nghị cụ thể cho từng nông trại.

Cách tiếp cận này đã giúp enfarm giành giải cao nhất tại cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với Trí tuệ nhân tạo tại châu Á - Thái Bình Dương. Đại diện Việt Nam vượt qua bốn startup đến từ Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ và Trung Quốc, với số phiếu bình chọn vượt trội từ các đại biểu có mặt tại hội trường.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng - đồng sáng lập và CEO enfarm, nhận cúp từ ông Stefan Rouenhoff – Thứ trưởng Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức và ông Roland Busch – Chủ tịch Ủy ban châu Á – Thái Bình Dương của Hiệp hội Doanh nghiệp Đức, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Siemens.

Vòng chung kết quy tụ năm đại diện được lựa chọn từ năm quốc gia, sau quá trình tuyển chọn từ hàng nghìn startup trên khắp châu Á. Mỗi đội có ba phút trình bày giải pháp, sau đó bước vào phần hỏi đáp trực tiếp với ba lãnh đạo cấp cao của Chính phủ và doanh nghiệp Đức: ông Stefan Rouenhoff, Thứ trưởng Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức; bà Anna Maria Braun, Tổng Giám đốc Tập đoàn B. Braun; và ông Roland Busch, Chủ tịch Ủy ban Châu Á – Thái Bình Dương của giới doanh nghiệp Đức, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Siemens. Chương trình do MC Hàn Quốc Ayoung Shin dẫn dắt.

Kết quả được quyết định bằng hình thức bình chọn trực tiếp của các đại biểu tham dự. Đây là những lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu và quan chức chính phủ Đức, trong khuôn khổ một diễn đàn cấp cao quy tụ khoảng 800 lãnh đạo doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và đại diện các ngành. APK 2026 còn có sự hiện diện và phát biểu của Thủ tướng Liên bang Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Hàn Quốc Han Seong-sook.

Trong phát biểu khai mạc, Thủ tướng Đức cũng nhắc đến cuộc thi của năm startup như một cơ hội kết nối sức mạnh công nghiệp Đức với những nhà đổi mới sáng tạo đến từ châu Á. Vì vậy, chiến thắng của enfarm không đơn thuần là một giải thưởng trong cộng đồng khởi nghiệp, mà còn là sự ghi nhận dành cho một giải pháp công nghệ phát triển từ Việt Nam tại diễn đàn có sự tham gia của nhiều tập đoàn và nhà hoạch định chính sách quốc tế.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng, đồng sáng lập kiêm CEO enfarm, chia sẻ tại vòng chung kết 2nd AI Startup Award.

“Được đại diện Việt Nam tại APK đã là một niềm tự hào. Được trực tiếp trao đổi, rồi nhận được số phiếu cao nhất từ các đại biểu là các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu là một sự ghi nhận rất lớn đối với những người làm công nghệ, nhất là công nghệ nông nghiệp đến từ Việt Nam như chúng tôi. Chiến thắng này thuộc về những người nông dân đã đồng hành cùng chúng tôi, chấp nhận thử nghiệm con đường mới và đặt niềm tin vào các kỹ sư công nghệ Việt Nam”, ông Nguyễn Đỗ Dũng, đồng sáng lập kiêm CEO enfarm, chia sẻ.

Famos và Agos: AI không chỉ trả lời mà phải hỗ trợ ra quyết định

Giải pháp enfarm mang đến cuộc thi là Famos, nền tảng nông học số ứng dụng AI chuẩn bị được ra mắt. Thay vì chỉ cung cấp thông tin chung về kỹ thuật canh tác, Famos hướng đến việc giúp người nông dân hiểu tình trạng nông trại của mình và nhận khuyến nghị cụ thể: cần làm gì, khi nào và vì sao.

Để làm được điều đó, nền tảng kết hợp nhiều lớp dữ liệu, từ đất, thời tiết, cây trồng, giai đoạn sinh trưởng đến lịch sử canh tác và những quan sát do người dùng cung cấp. Bên trong Famos là Agos, công cụ AI chuyên biệt cho nông nghiệp do enfarm phát triển.

Khác với các chatbot AI đa dụng, Agos được thiết kế để hỗ trợ những quyết định nông học. Một điểm đáng chú ý trong cách xây dựng hệ thống là enfarm không để mô hình ngôn ngữ lớn tự tạo ra những con số quan trọng như liều lượng phân bón. Các thông số định lượng được xử lý bằng những mô hình chuyên biệt. Sau đó, khuyến nghị tiếp tục được kiểm tra theo các quy tắc liên quan đến cây trồng, đất, thời tiết và an toàn trước khi chuyển đến người sử dụng.

Startup Việt Nam bắt đầu với việc kể câu chuyện từ người nông dân và những quyết định tưởng chừng rất quen thuộc: bón bao nhiêu phân, tưới nước khi nào, xử lý cây bệnh ra sao?

Hệ thống cũng được thiết kế để không tự tạo thông tin nhằm lấp những khoảng trống khi dữ liệu đầu vào chưa đầy đủ. Đây là yêu cầu quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp, bởi một câu trả lời nghe có vẻ hợp lý nhưng thiếu căn cứ có thể dẫn đến quyết định sai và gây thiệt hại cho cả vụ mùa.

“Chúng tôi không muốn xây thêm một chatbot biết nói về nông nghiệp,” ông Dũng cho biết, đồng thời nhấn mạnh “Mục tiêu là xây một hệ thống hiểu được bối cảnh của từng nông trại và biến dữ liệu cùng tri thức nông học thành những quyết định đơn giản, hữu ích và an toàn hơn cho người nông dân.”

Để đánh giá năng lực của Agos, enfarm thực hiện bài kiểm tra với hơn 1.000 câu hỏi về nông nghiệp, so sánh hệ thống này với ba nền tảng AI phổ biến trên thế giới. Cả bốn hệ thống được cung cấp cùng dữ liệu đầu vào, bối cảnh nông trại và nguồn kiến thức trước khi trả lời.

Theo kết quả do enfarm công bố, Agos đạt điểm cao nhất ở khoảng 97% số câu hỏi, đồng thời có tỷ lệ câu trả lời bị gắn cờ vi phạm quy định an toàn thấp nhất trong nhóm thử nghiệm. Kết quả này được doanh nghiệp xem là cơ sở cho hướng phát triển AI chuyên sâu theo từng ngành, thay vì xây dựng một hệ thống có thể trả lời nhiều chủ đề nhưng chưa chắc hiểu đủ sâu về từng lĩnh vực.

Giây phút công bố kết quả trên màn hình lớn.

Từ cảm biến ngoài đồng ruộng đến nền tảng AI

Một điểm khác trong hành trình phát triển của enfarm là AI không được xây dựng tách rời thực tế sản xuất. Trước khi phát triển Famos và Agos, doanh nghiệp đã thương mại hóa các thiết bị cảm biến đất thông minh, đưa trực tiếp đến người nông dân.

Trong hai năm, hơn 2.200 cảm biến enfarm được triển khai ngoài thực địa. Đáng chú ý, khoảng 90% khách hàng có thể tự lắp đặt thiết bị mà không cần kỹ thuật viên của doanh nghiệp đến tận nơi. Với một sản phẩm IoT có yêu cầu kỹ thuật nhất định, khả năng tự triển khai của người sử dụng là yếu tố quan trọng để mở rộng phạm vi ứng dụng, nhất là tại những khu vực sản xuất nông nghiệp.

Quá trình đưa thiết bị ra đồng ruộng cũng giúp enfarm tích lũy kinh nghiệm về đất, cây trồng, hành vi canh tác và cách chuyển dữ liệu thành thông tin hữu ích. Đây là nền tảng thực tế để doanh nghiệp phát triển các công cụ hỗ trợ quyết định nông học, thay vì chỉ dựa vào khả năng xử lý ngôn ngữ của mô hình AI.

Famos được thiết kế để có thể hoạt động ngay cả khi người dùng không có cảm biến, không có sóng điện thoại hoặc kết nối internet. Theo định hướng của enfarm, điều này nhằm giảm chi phí tiếp cận và mở rộng khả năng đưa nông học cá nhân hóa đến những nông hộ ở khu vực xa xôi.

Đại sứ Cộng hòa liên bang Đức tại Việt Nam, đại diện đoàn doanh nghiệp Đức tại Việt Nam và đại diện bộ Công thương chúc mừng đại diện enfarm.

Hành trình công nghệ từ Việt Nam ra quốc tế

Chiến thắng tại APK 2026 nối tiếp một số dấu mốc mà enfarm đã đạt được trong những năm gần đây. Năm 2024, doanh nghiệp được bình chọn vào Top 5 sản phẩm, giải pháp và nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo xuất sắc tại Việt Nam tại AI Awards 2024. Cùng năm, enfarm nằm trong Top 15 giải pháp tiêu biểu của Vietnam Innovation Challenge 2024, chương trình tìm kiếm các giải pháp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI và công nghệ tiên tiến.

Năm 2025, công nghệ của enfarm được Diễn đàn Hòa bình Paris lựa chọn vào nhóm 50 dự án AI tiêu biểu trên thế giới để giới thiệu tại Hội nghị thượng đỉnh về AI ở Paris. Chương trình tuyển chọn từ 770 hồ sơ đến từ 111 quốc gia.

Đến năm 2026, enfarm là một trong ba startup Việt Nam được lựa chọn tham gia chương trình tăng tốc khởi nghiệp chuyên sâu của Google dành cho các startup AI tại Đông Nam Á, với sự hỗ trợ trực tiếp từ các chuyên gia và kỹ sư của tập đoàn này.

Hành trình đến Seoul của startup bắt đầu từ Future AI - StartupPitch do AHK Vietnam - Phái đoàn Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam tổ chức, nhằm lựa chọn đại diện Việt Nam tham dự vòng chung kết APK. Từ những nông trại cà phê, sầu riêng và các vùng sản xuất trong nước, enfarm có cơ hội giới thiệu giải pháp tại diễn đàn quy tụ lãnh đạo Chính phủ Đức, Hàn Quốc cùng đại diện nhiều tập đoàn lớn.

Chuỗi dấu mốc trên cho thấy AI đã là một hướng phát triển được enfarm theo đuổi qua nhiều năm. Famos và Agos là bước tiếp theo của nền tảng kết hợp AI và IoT mà doanh nghiệp đã đầu tư, triển khai và kiểm chứng qua thực tế.

“Chiếc cúp rất đáng tự hào, nhưng điều quan trọng hơn là cánh cửa mà nó mở ra. Một công nghệ được phát triển từ những cánh đồng Việt Nam hôm nay có thể bước vào cuộc đối thoại với những tập đoàn hàng đầu thế giới. Nông nghiệp phải tạo ra nhiều thực phẩm hơn đồng thời sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Chúng tôi tin AI chuyên biệt cho nông học có thể giúp đưa những tiến bộ tốt nhất của khoa học nông nghiệp đến từng nông trại, theo cách cá nhân hóa, an toàn và đủ rẻ để hàng triệu nông dân có thể tiếp cận”, ông Dũng chia sẻ.

Từ một bài toán rất cụ thể trên đồng ruộng đến sân khấu công nghệ quốc tế, enfarm đang theo đuổi hướng phát triển AI gắn với tri thức chuyên ngành và dữ liệu thực tế. Giải thưởng tại Seoul là sự ghi nhận cho hành trình đó, đồng thời mở thêm cơ hội để doanh nghiệp đưa các giải pháp nông học số đến gần hơn với người sản xuất...

Trà My - Ảnh: enfarm