UAE rút khỏi OPEC: Bước ngoặt tái định hình bản đồ năng lượng toàn cầu

Việc UAE, một thành viên lâu năm, có sản lượng lớn, rời đi có thể làm suy yếu tổ chức này. OPEC vốn có truyền thông thường tìm cách thể hiện sự đoàn kết bất chấp những bất đồng nội bộ về địa chính trị và hạn ngạch sản xuất, tronglịch sử hơn 60 năm hình thành. 

Chiến lược năng lượng độc lập và thông điệp từ Abu Dhabi

Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei nói với Reuters rằng quyết định này được đưa ra sau khi xem xét kỹ lưỡng các chiến lược năng lượng của cường quốc khu vực. "Đây là một quyết định chính sách, được đưa ra sau khi xem xét kỹ lưỡng các chính sách hiện tại và tương lai liên quan đến mức sản lượng," ông Mazrouei cho biết.

Một tác phẩm sắp đặt mô tả một thùng dầu có logo OPEC trên nắp tại hội nghị biến đổi khí hậu COP29 ở Baku, Azerbaijan, năm 2024. Ảnh: Reuters

Theo ông Mazrouei, động thái rời khỏi OPEC và OPEC+ của UAE kể từ đầu tháng 5.2026 sẽ không tác động lớn đến thị trường hiện đang gặp những hạn chế ở eo biển Hormuz. Các nhà sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh thuộc OPEC đang gặp khó khăn trong việc vận chuyển hàng xuất khẩu qua eo biển Hormuz, một điểm nghẽn giữa Iran và Oman, nơi thường xuyên vận chuyển 1/5 lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới, do các mối đe dọa và các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thuyền đi qua khu vực.

Tổ chức OPEC và các đồng minh bao gồm Nga được gọi chung là OPEC+, và UAE là nhà sản xuất lớn thứ tư của nhóm. Nhóm này kiểm soát gần một nửa lượng dầu mỏ của thế giới trước khi xảy ra xung đột tại khu vực. Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết thị phần sản lượng dầu toàn cầu của OPEC+ đã giảm từ khoảng 48% trong tháng 2 xuống 44% trong tháng 3. Con số này có khả năng sẽ tiếp tục giảm trong tháng 4.

Cơ hội mới cho thị trường và kinh tế thế giới

Bà Monica Malik, nhà kinh tế trưởng tại ADCB, nhận định việc UAE rút khỏi OPEC sẽ có tác động tích cực đến người tiêu dùng và nền kinh tế toàn cầu nói chung. "Điều này mở ra cơ hội cho UAE giành được thị phần toàn cầu khi tình hình địa chính trị bình thường hóa.”

Việc UAE rời khỏi OPEC cũng diễn ra trong bối cảnh công suất dự trữ toàn cầu đang ở mức thấp kỷ lục, khiến thị trường dầu mỏ ngày càng khan hiếm. Việc hoạt động bên ngoài nhóm các nhà sản xuất cho phép UAE tận dụng tối đa vị thế của nhà cung cấp một số loại dầu có chi phí và hàm lượng carbon thấp nhất thế giới.

Ông Mazrouei cũng lưu ý rằng UAE đã là thành viên của OPEC và OPEC+ trong một thời gian dài, nhưng ông cho rằng thế giới sẽ cần nhiều năng lượng hơn, và UAE sẽ giúp đáp ứng những nhu cầu đó.

Khi không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch, UAE dự kiến sẽ tăng sản lượng (có thể thêm 1 triệu thùng/ngày). Điều này tạo ra tâm lý giá giảm xuống trên thị trường khi nguồn cung dư thừa, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với lạm phát và lãi suất cao. Tuy nhiên, là một trong những nước sản xuất dầu nhiều nhất trong nhóm, việc thiếu đi tiếng nói và sản lượng của UAE khiến khả năng kiểm soát nguồn cung để giữ giá của OPEC bị lung lay dữ dội.

Rạn nứt nội khối và biến động địa chính trị Trung Đông

Việc UAE rời khỏi OPEC diễn ra sau khi Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, chỉ trích phản ứng của các nước Ả Rập và vùng Vịnh đối với các cuộc tấn công gần đây của Iran trong một phiên họp tại Diễn đàn Những người có ảnh hưởng vùng Vịnh hôm đầu tuần.

Quyết định này của UAE cũng phản ánh sự căng thẳng ngày càng tăng giữa UAE và Saudi Arabia (lãnh đạo OPEC) trong việc cạnh tranh tầm ảnh hưởng khu vực và chiến lược kinh tế. Việc UAE không tham vấn các thành viên trước khi công bố cho thấy kỷ luật tập thể của khối đã suy giảm. Tương tự như việc Qatar rút khỏi OPEC năm 2019 và Angola rời đi năm 2023, sự ra đi của UAE có thể khiến các thành viên khác cân nhắc việc rời bỏ để tự do tăng sản lượng theo nhu cầu quốc gia thay vì tuân thủ các hạn ngạch gắt gao.

Hiện nay, nhiều nhà phân tích cho rằng tác động ngay lập tức của việc UAE rời đi có thể bị kìm hãm phần nào do tình trạng ách tắc vận tải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, về lâu dài, đây là dấu hiệu cho thấy một kỷ nguyên mới nơi các quốc gia ưu tiên lợi ích năng lượng riêng biệt thay vì duy trì các liên minh độc quyền cũ.

Chính sách đối ngoại và mối quan hệ với các cường quốc

UAE là trung tâm kinh doanh và tài chính khu vực và là một trong những đồng minh quan trọng nhất của Mỹ. Nước này theo đuổi chính sách đối ngoại quyết đoán và tạo dựng phạm vi ảnh hưởng riêng trên khắp Trung Đông và châu Phi. Gần đây, UAE đã tăng cường mối quan hệ với Hoa Kỳ và Israel, hai nước mà họ đã thiết lập quan hệ trong Hiệp định Abraham năm 2020, đặc biệt là sau khi bị Iran tấn công gần đây. UAE coi mối quan hệ với Israel là đòn bẩy quan trọng để tạo ảnh hưởng trong khu vực và là kênh liên lạc độc nhất vô nhị với Washington.

Việc UAE rút khỏi OPEC được giới quan sát là một thắng lợi đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm 2018, cáo buộc tổ chức OPEC "lừa đảo phần còn lại của thế giới" bằng cách thổi phồng giá dầu. Ông Trump cũng đã liên kết sự hỗ trợ quân sự của Mỹ cho vùng Vịnh với giá dầu, nói rằng trong khi Mỹ bảo vệ các thành viên OPEC thì họ "lợi dụng điều này bằng cách áp đặt giá dầu cao".

Lan Chi lược dịch