Ca sĩ Khánh Ly viếng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn sau 25 năm

Quyển sách ghi chép 80 năm cuộc đời ca sĩ Khánh Ly Hát cùng nguồn cội. Ảnh: Lê Ngọc Hân

Cuốn sách Chân dung Khánh Ly hát cùng nguồn cội, trong đó ghi chép về di sản âm nhạc của Trịnh Công Sơn, vừa ra mắt đầu xuân 2026, nữ danh ca đã trân trọng đặt lên bàn thờ ông kèm dòng chữ viết tay: “Anh Sơn, em gửi Anh tất cả”. Giọng hát khỏe, dài hơi, giàu nhạc tính, tươi mát và hồn nhiên của tuổi hai mươi của nữ ca sĩ Quán Văn ở Sài Gòn đã đưa những bài hát của Trịnh lan toả sâu rộng đến đông đảo người Việt; và hôm nay, cả hai người bạn tri âm thân thiết ấy đã trở thành một phần quan trọng trong di sản tân nhạc Việt Nam.

Ca sĩ Khánh Ly và nhạc sĩ Trần Mạnh Tuấn cùng nhớ về Trịnh Công Sơn. Ảnh: Lê Ngọc Hân

Đại diện gia đình nhạc sĩ cũng công bố năm 2026, bảo tàng di sản Trịnh Công Sơn sẽ tiến hành xây dựng sau hơn 10 năm ấp ủ dự án. Đồng hành cùng dự án là loạt chương trình ra mắt 9 cuốn sách mới về nhạc sĩ như bộ sách sưu tập các bức tranh do Trịnh Công Sơn vẽ nay được giới mỹ thuật đánh giá cao về chiều sâu tác phẩm; bộ sách 495 trang của giáo sư John C. Schafer viết về di sản âm nhạc Trịnh Công Sơn bằng tiếng Anh đã được Đại học Fulbright Việt Nam dịch sang tiếng Việt sắp ra mắt.

Và một trong những điều gia đình hạnh phúc nhất là 10 bản nhạc Trịnh Công Sơn Em là hoa hồng nhỏ, Nối vòng tay lớn, Tuổi đời mênh mông, Tiếng ve gọi hè, Đời sống không già vì có chúng em, Để gió cuốn đi, Nhớ mùa thu Hà Nội, Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui… đã được đưa vào sách giáo khoa âm nhạc.

Hoà trong không khí xúc động và lắng sâu của buổi tưởng niệm, nhạc sĩ Trần Mạnh Tuấn đã thổi saxophone những ca khúc hoài niệm Một cõi đi về, Để gió cuốn đi, Em còn nhớ hay em đã quên… gắn liền tên tuổi Trịnh Công Sơn và Khánh Ly hơn nửa thế kỷ qua.

Gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chia sẻ thông tin 9 cuốn sách về ông sẽ ra mắt trong năm 2026. Ảnh: Lê Ngọc Hân

Bồi hồi trước cửa nhà 47C Duy Tân, ca sĩ kể lại mảnh đất này lúc trước có 3 người hùn nhau mua là thi sĩ Phạm Nhuận (em trai thi sĩ Định Giang), Khánh Ly và người em của Trịnh Công Sơn. Sau khi mua đất thì Khánh Ly và Phạm Nhuận không đủ tiền xây nhà nên cuối cùng quyết định nhượng lại cho Trịnh Sơn Tịnh, người biết lo toan, chăm sóc gia đình chu đáo. Nhờ vậy mà ngôi nhà vẫn còn được giữ gìn đến ngày hôm nay như một chứng nhân quá khứ.

Bước chân rời ngôi nhà chứa đầy kỷ niệm lên xe ra về, Khánh Ly quay đầu lại bồi hồi nhớ hình ảnh cuối cùng năm 2000: Nhạc sĩ đứng từ cửa nhà nhìn theo bà, cũng như những lần đưa bà ra phi trường, ông vẫn đứng ở ngoài, nhìn qua cửa kính như một đứa trẻ lặng lẽ chứ không vào trong tiễn bạn. Bởi vì ông Sơn từ xưa không thích cảnh chia ly, lúc nào ông cũng lặng lẽ đứng từ xa dõi theo tiễn bạn.

Câu chuyện của ca sĩ gợi cho chúng ta hiểu phần nào cá tính của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong đời thường và trong âm nhạc. Theo giáo sư Cao Huy Thuần, nhạc Trịnh Công Sơn có một thoáng của cái này trong cái kia và ngược lại: “Một chút xuôi trong ngược. Trăm năm trong xuân thì. Chân như trong hạt lệ”.

Gia đình Trịnh Công Sơn công bố dự án xây dựng bảo tàng và những hoạt động bảo tồn di sản của ông. Ảnh: Lê Ngọc Hân

Âm nhạc Trịnh Công Sơn phản ánh nhân sinh như một sự pha trộn mong manh giữa khổ đau và hoan lạc, giáo sư John C. Schafer phân tích: Các cặp đối lập trong sáng tác của ông gần với nghịch lý hơn là đối lập thực sự; bởi trong tình yêu luôn có mầm chia lìa, trong niềm vui đã thấp thoáng nỗi buồn, trong sự sống đã hàm chứa ý niệm về cái chết. Suốt đời, Trịnh Công Sơn giữ cho mình khỏi tuyệt vọng bằng cách trình bày tính nhị nguyên của kiếp người trong nghệ thuật. Dù ông đã qua đời, nghệ thuật của ông vẫn còn tồn tại. Người Việt trên mọi miền đất nước vẫn tiếp tục say mê nhạc Trịnh, thứ âm nhạc đã nói giùm họ nỗi khắc khoải lo âu cũng như những niềm vui mong manh, chóng tàn của đời người.

Người dân ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị trong năm nay sẽ được thưởng thức những đêm nhạc Trịnh hoàn toàn miễn phí do gia đình và nhóm du ca tổ chức, tiếp nối tinh thần rong ruổi, sẻ chia và hát giữa đời mà Trịnh Công Sơn và Khánh Ly từng thực hiện trước đây.

Buổi tưởng niệm ấm cúng trong tiếng kèn saxophone của nhạc sĩ Trần Mạnh Tuấn. Ảnh: Lê Ngọc Hân

Lê Ngọc Hân