Orion và 5 năm tìm lời giải cho bài toán bao bì bền vững

Một chiếc bao bì có thể chỉ mất vài giây để được cầm lên, xé mở và hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ sản phẩm. Nhưng sau đó, nó sẽ đi đâu và tác động thế nào đến môi trường? Năm 2021, Orion Việt Nam bắt đầu tìm lời giải cho câu hỏi này bằng dự án “Bao bì hiền lành”, khởi đầu với hai sản phẩm Custas và Gouté.

Thay vì chỉ thay đổi hình thức để bao bì trông thân thiện với môi trường hơn, sáng kiến hướng đến những điều chỉnh từ thiết kế và sản xuất: sử dụng ít vật liệu hơn, giảm mực in và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tái chế. Sau năm năm, cách tiếp cận này đã được mở rộng trên 10 nhãn hiệu bánh kẹo, từ bánh bông lan, bánh quy đến kẹo và bánh gạo.

Giá trị của sáng kiến vì thế không chỉ nằm ở diện mạo sản phẩm, mà còn ở cách doanh nghiệp xem xét lượng tài nguyên sử dụng và trách nhiệm với vật liệu sau tiêu dùng.

Từ thay đổi thiết kế đến hệ tiêu chuẩn

Nền tảng của “Bao bì hiền lành” được Orion Hàn Quốc triển khai từ năm 2014, với các giải pháp như giảm số màu mực, lượng mực sử dụng và tối ưu kích thước đóng gói. Đến năm 2018, có 12 bao bì sản phẩm của Orion tại Hàn Quốc được Bộ Môi trường Hàn Quốc cấp chứng nhận xanh, tạo tiền đề để cách tiếp cận này tiếp tục được phát triển tại những thị trường khác.

Tại Việt Nam, tháng 9.2021 đánh dấu lần đầu nhãn “Bao bì hiền lành” xuất hiện trên sản phẩm Orion, bắt đầu với Custas rồi đến Gouté. Những thay đổi ban đầu tập trung vào việc giảm màu mực và diện tích in không cần thiết, trong khi vẫn giữ hình dáng và nhận diện quen thuộc của sản phẩm. Thông tin được bổ sung trên bao bì nhằm giúp người tiêu dùng hiểu lý do một gói bánh có thể được giản lược phần in ấn so với trước.

Tuy nhiên, giảm vài màu in chưa đủ để giải quyết toàn bộ bài toán. Khi sáng kiến được mở rộng sang nhiều dòng sản phẩm, Orion cần một hệ tiêu chuẩn rõ ràng để đánh giá và áp dụng nhất quán. Năm 2024, doanh nghiệp bắt đầu cụ thể hóa khái niệm “Bao bì hiền lành” thành các nguyên tắc thiết kế và thực thi.

Hệ tiêu chuẩn này dựa trên ba hướng chính. Thứ nhất, giảm lượng vật liệu bằng cách tinh gọn kích thước, giảm số lớp cấu tạo hoặc số lượng bao bì. Thứ hai, thiết kế thuận tiện hơn cho tái chế và tái sử dụng, ưu tiên vật liệu đơn lẻ, dễ tái chế, mực in gốc nước thay vì gốc dầu, đồng thời giảm lượng mực và diện tích in. Thứ ba, tăng sử dụng vật liệu tái chế hoặc vật liệu có nguồn gốc phù hợp hơn với mục tiêu tuần hoàn.

Nói cách khác, “hiền lành” không chỉ là cảm giác xanh khi nhìn vào một chiếc bao bì. Trọng tâm nằm ở những thay đổi ngay từ khâu thiết kế, nhằm giảm sử dụng tài nguyên và cải thiện khả năng tiếp nối vòng đời vật liệu...

Sau năm năm, hành trình này đã đi từ việc giảm màu in trên một số gói bánh đến xây dựng tiêu chuẩn, mở rộng cải tiến trên nhiều nhãn hiệu và tham gia cơ chế tái chế bao bì.

Mở rộng trên nhiều dòng sản phẩm

Từ Custas và Gouté, dự án dần được áp dụng trên những sản phẩm khác. Giai đoạn 2022-2023, sáng kiến mở rộng sang bánh quy ăn sáng Miz dành cho trẻ em. Năm 2024, phạm vi cải tiến được mở rộng hơn, với các sản phẩm như bánh gạo nướng An, bánh ăn sáng C’est Bon, bánh quy Marine Boy và Jungle Boy.

Điều chỉnh bao bì không đơn giản là áp dụng một công thức chung cho tất cả. Các nhóm sản phẩm từ bánh bông lan, bánh quy, snack đến kẹo và bánh gạo có yêu cầu khác nhau về bảo quản thực phẩm, quy cách đóng gói và cấu trúc vật liệu. Một giải pháp phù hợp với Custas chưa chắc đã phù hợp với Chocopie hay bánh gạo nướng An.

Vì vậy, mỗi lần mở rộng đều đòi hỏi các bộ phận R&D, Packaging Innovation, Marketing và Design phối hợp xem xét những yếu tố có thể thay thế, cắt giảm hoặc thiết kế lại, đồng thời bảo đảm chức năng bảo vệ và chất lượng sản phẩm. Phạm vi cải tiến cũng vượt ra ngoài bao bì trực tiếp chứa thực phẩm, bao gồm thùng carton, túi giấy và vật liệu đóng gói đi kèm.

Từ năm 2024, Orion bắt đầu thay thế một số túi giấy Ivory bằng túi giấy Kraft. Đây là bước chuyển từ việc chủ yếu giảm lượng vật liệu sang xem xét cả lựa chọn vật liệu và cấu trúc bao bì.

Đến năm 2026, gần 40% danh mục sản phẩm của Orion đã mang nhãn “Bao bì hiền lành”. Sáng kiến hiện diện trên 10 nhãn hiệu; một số nhãn như bánh gạo An, C’est Bon, Gouté và kẹo cứng đã hoàn tất chuyển đổi trên toàn bộ sản phẩm.

Đến năm 2026, gần 40% danh mục sản phẩm của Orion đã mang nhãn “Bao bì hiền lành”.

Từ milimet đến hàng trăm tấn vật liệu

Khi cải tiến được triển khai ở quy mô lớn hơn, hiệu quả bắt đầu được lượng hóa. Tùy từng sản phẩm, Orion tinh gọn kích thước bao bì từ 2-10 mm. Con số có vẻ nhỏ trên mỗi gói bánh, nhưng khi nhân với sản lượng lớn, tổng lượng vật liệu tiết giảm có thể đáng kể.

Theo ước tính của doanh nghiệp, diện tích vật liệu tiết giảm trong năm 2026 tương đương khoảng 120 sân bóng đá theo tiêu chuẩn FIFA. Trên một số bao bì, số màu in cũng được giảm từ 8-9 màu xuống còn 2-4 màu, qua đó giảm lượng mực sử dụng.

Các điều chỉnh về cấu trúc và vật liệu được kỳ vọng giúp Orion giảm hơn 50 tấn màng bao bì nhựa mềm và hơn 215 tấn giấy trong năm 2026. Nguyên tắc xuyên suốt là loại bỏ những phần không thực sự cần thiết, thay thế vật liệu khi có giải pháp phù hợp, nhưng không làm ảnh hưởng đến chất lượng và khả năng bảo quản thực phẩm.

Những số liệu này cho thấy dự án không còn dừng ở thay đổi hình thức trên từng mẫu bao bì. Mức độ chuyển đổi trong danh mục sản phẩm và lượng vật liệu tiết giảm đã trở thành những thước đo cụ thể hơn cho quá trình cải tiến.

Dù vậy, giảm vật liệu ở khâu sản xuất mới là một phần của vòng đời bao bì. Sau khi người tiêu dùng sử dụng sản phẩm, việc thu gom và tái chế vẫn là mắt xích quan trọng để vật liệu có cơ hội quay trở lại chu trình sử dụng.

Hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các giải pháp tiếp tục được thực hiện, đo lường và kết nối với hệ thống thu gom, tái chế trong thực tế.

Mở rộng trách nhiệm sau tiêu dùng

Từ năm 2025, Orion Việt Nam chính thức trở thành thành viên Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Vietnam). Thông qua cơ chế hợp tác với liên minh, doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm thu gom và tái chế đối với 100% lượng bao bì thuộc phạm vi trách nhiệm theo quy định.

Orion đồng thời tham gia các chương trình và hoạt động thúc đẩy thu gom, tái chế bao bì, cũng như trao đổi, hoàn thiện chính sách liên quan đến kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất tại Việt Nam. Như vậy, “Bao bì hiền lành” được nối dài từ những cải tiến trong thiết kế, sản xuất sang trách nhiệm đối với bao bì sau tiêu dùng.

Từ năm 2026, doanh nghiệp định hướng đưa logo PRO Vietnam lên bao bì sản phẩm để người tiêu dùng nhận diện rõ hơn sự tham gia của doanh nghiệp trong hệ thống tái chế. Cùng với việc giảm vật liệu và điều chỉnh thiết kế, bước đi này hướng đến việc kết nối sản phẩm với hệ thống phân loại, thu gom và tái chế sau khi bao bì hoàn thành chức năng ban đầu.

Đại diện Orion Việt Nam chia sẻ: “Bao bì hiền lành được Orion xác định là một quá trình cải tiến dài hạn. Sau 5 năm, chúng tôi đã từng bước xây dựng hệ tiêu chuẩn để xem xét bao bì từ lượng vật liệu sử dụng, khả năng tái chế đến trách nhiệm sau tiêu dùng. Đây sẽ tiếp tục là cơ sở để Orion mở rộng cải tiến trên nhiều sản phẩm hơn trong thời gian tới”.

Trà My