Đề xuất nới điều kiện vay vốn cho người mua nhà ở xã hội Hà Nội

Đề nghị được nêu trong Báo cáo kết quả giám sát việc phát triển nhà ở xã hội và nhà tái định cư phục vụ công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố từ ngày 1.8.2024 đến nay.

Theo Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội, điều kiện tiếp cận vốn vay cùng các thủ tục chuẩn bị đầu tư đang là hai "nút thắt" lớn nhất cản trở tiến độ phát triển nhà ở xã hội. Thực tế cho thấy nhiều người có thu nhập thấp – nhóm đối tượng chính của chính sách – lại gặp khó khăn trong việc chứng minh điều kiện mua nhà, trong khi vẫn tồn tại tình trạng người có điều kiện kinh tế tốt hơn tiếp cận được quỹ nhà ở xã hội.

Đáng chú ý, các chương trình tín dụng ưu đãi hiện nay được đánh giá giải ngân chậm do điều kiện vay vốn còn chặt chẽ đối với cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà. Quy định yêu cầu người dân phải xác nhận thực trạng nhà ở và thu nhập tại UBND hoặc Công an cấp xã cũng phát sinh nhiều vướng mắc khi cơ quan xác nhận thiếu dữ liệu để đối chiếu, dẫn đến tình trạng né tránh hoặc chậm xác nhận hồ sơ.

Trước thực trạng trên, Đoàn giám sát đề nghị UBND TP Hà Nội kiến nghị các bộ, ngành tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế hỗ trợ tài chính thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người thu nhập thấp. Trong đó, điều kiện vay vốn cần được thiết kế theo hướng dễ tiếp cận, đồng thời hình thành các gói tín dụng ưu đãi ổn định, dài hạn để hỗ trợ hoạt động đầu tư, mua và thuê mua nhà ở xã hội.

Báo cáo giám sát cũng chỉ ra tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội còn khá chậm khi số lượng dự án đang thi công chỉ chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận đầu tư. Một số chủ đầu tư khởi công khi chưa hoàn tất đầy đủ điều kiện thực tế, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng mới đạt khoảng 70-80%, trong khi quy trình lựa chọn chủ đầu tư và phê duyệt dự án thường kéo dài từ 1-2 năm.

Đối với quỹ nhà tái định cư, nhiều địa phương chưa chủ động chuẩn bị nguồn cung theo nhu cầu thực tế, khiến việc bố trí chỗ ở cho người dân bị ảnh hưởng. Nguyên nhân là quy định hiện hành yêu cầu hoàn thành xây dựng hoặc bàn giao nhà tái định cư trước khi ban hành quyết định thu hồi đất.

Để tháo gỡ các vướng mắc, Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội đề nghị UBND thành phố rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng để phát triển nhà ở xã hội, đồng thời nghiên cứu cắt giảm thủ tục thẩm định và quyết định miễn tiền sử dụng đất. Thành phố cũng được khuyến nghị xây dựng cơ chế chuyển đổi linh hoạt giữa quỹ nhà ở xã hội, nhà tái định cư và các loại hình nhà ở khác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng được giao nghiên cứu đơn giản hóa, thậm chí bãi bỏ một số thủ tục hành chính như chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai hoặc cấp phép xây dựng đối với dự án nhà ở xã hội nhằm rút ngắn thời gian triển khai.

Theo kết quả điều tra giai đoạn 2026-2030, Hà Nội dự báo nhu cầu nhà ở xã hội đạt khoảng 375.000 căn. Trong kế hoạch phát triển nhà ở đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn. Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành khoảng 101.300 căn, tương đương 85% mục tiêu đề ra, song để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn, việc tháo gỡ các rào cản về tín dụng, thủ tục đầu tư và pháp lý được xem là yếu tố then chốt.

Đăng Khang