Thực hư tin đồn “Ăn măng bị đau khớp”

Những điều cần biết về măng
Măng (măng tre, măng trúc) là thực phẩm giàu dinh dưỡng, nhưng cần chế biến đúng cách để đảm bảo an toàn. Giá trị dinh dưỡng của măng có nhiều chất xơ, vitamin dồi dào, hàm lượng purin thấp (6 -15mg/100g).

Lưu ý măng tươi chứa cyanogenic glycoside (hợp chất tạo vị đắng), khi không được xử lý kỹ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Cyanogenic glycoside (như linamarin, amygdalin) khi chưa chế biến sẽ phân hủy thành hydrogen cyanide (HCN) - chất độc gây hại tế bào, đặc biệt ảnh hưởng đến gan và thận - hai cơ quan liên quan đến đào thải độc tố gây viêm.

Cyanide chưa được loại bỏ hoàn toàn có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, dẫn đến rò rỉ ruột (leaky gut), tăng nguy cơ viêm hệ thống. Điều này gián tiếp làm nặng thêm tình trạng viêm khớp ở người nhạy cảm.

Để an toàn, cần phải luộc măng đúng cách (thay nước 2 - 3 lần) giúp loại bỏ 90 -95% cyanide.

Măng là thực phẩm giàu dinh dưỡng, nhưng cần chế biến đúng cách để đảm bảo an toàn. Ảnh: CTV

Măng có gây đau khớp không?
Chưa có nghiên cứu lâm sàng nào từ WHO, NIH hoặc tạp chí y khoa uy tín (như The Lancet, Arthritis & Rheumatology) kết luận măng gây đau khớp.

Các nguyên nhân chính của viêm khớp thường do di truyền, chấn thương, thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, gout hoặc rối loạn miễn dịch.

Lưu ý cho người bị bệnh gout: Trong đợt gout cấp tính thì không nên ăn. Còn ở tình trạng bị gout mạn cần hạn chế ăn < 3 lần/ tuần.

Theo Y học cổ truyền, tính vị măng ngọt, hơi hàn - có tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu, hóa đàm.

Măng không phù hợp với người thể trạng hàn thấp (đau khớp tăng khi trời lạnh, chườm nóng đỡ đau). Tính hàn của măng có thể gây ứ trệ khí huyết, tăng thấp khí nếu ăn nhiều, làm nặng thêm triệu chứng đau nhức.

“Bản thảo cương mục” (Lý Thời Trân) nhắc đến măng tre có tính lạnh, người tỳ vị hư hàn (tiêu hóa kém) nên hạn chế.

Măng không nằm trong danh mục “kỵ khớp” trong các tài liệu cổ truyền (Đỗ Tất Lợi, Hải Thượng Lãn Ông). Trong “Y học nhập môn” (Lê Hữu Trác) khuyên người bệnh phong thấp kiêng đồ sống lạnh, trong đó có măng.

Ai cần thận trọng khi ăn măng?

Người bệnh gout/bệnh xương khớp: Có thể ăn măng với lượng vừa phải (1 - 2 lần/tuần), luộc kỹ 2 - 3 lần nước. Ưu tiên măng tươi tự nhiên, hạn chế măng ngâm chua (nhiều muối).

Người thể hàn (theo Đông y): Hạn chế măng, nếu ăn nên kết hợp với gừng/tỏi (tính ấm) để cân bằng.

Người tiêu hóa kém: Tránh măng sống hoặc chưa luộc kỹ để ngừa đầy bụng, khó tiêu.

Người bệnh gout/bệnh xương khớp có thể ăn măng với lượng vừa phải (1 - 2 lần/tuần), luộc kỹ 2 - 3 lần nước. Ưu tiên măng tươi tự nhiên, hạn chế măng ngâm chua (nhiều muối).

Hướng dẫn dùng măng an toàn

Ngâm măng tươi ít nhất 30 phút, luộc sôi 2 - 3 lần (thay nước mỗi lần) để loại bỏ độc tố cyanide. Kết hợp gia vị tính ấm (thêm gừng, tỏi, tiêu khi chế biến để giảm tính hàn). Liều lượng hợp lý (không ăn quá 200g/lần, ưu tiên măng tươi tự nhiên thay vì măng ngâm chua).

Khi nào nên gặp bác sĩ?
Nếu đau khớp tăng sau khi ăn măng, cần kiểm tra: Tây y (xét nghiệm axit uric nếu  nghi ngờ gout, CRP nếu viêm); Đông y: Khám thể trạng (hàn/nhiệt) trước khi quyết định kiêng măng hay không.

Măng không phải thủ phạm gây đau khớp, nhưng cần ăn đúng cách. Nên hiểu cơ địa bản thân (thể trạng, bệnh lý) để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp và kết hợp Đông - Tây y một cách khoa học để bảo vệ sức khỏe xương khớp.

ThS-BS. Phan Thị Thanh Thuỷ (Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM)