Quỹ Học bổng Trần Văn Khê: Tiếp tục lan tỏa di sản âm nhạc dân tộc

Thực hiện nhiệm vụ quan trọng nhất theo di nguyện của GS-TS. Trần Văn Khê, từ khi thành lập đến nay Quỹ Trần Văn Khê đã hai lần xét tặng Giải thưởng Trần Văn Khê, lần thứ nhất năm 2023 trao 9 học bổng và 6 giải thưởng. Lần thứ hai diễn ra ngày 31.7.2026, trao 8 Giải thưởng Trần Văn Khê cho 2 tập thể và 6 cá nhân.

Bên cạnh đó là hàng loạt hoạt động như ra mắt sách Trần Văn Khê – Tâm và Nghiệp, tổ chức chương trình kỷ niệm 99 năm ngày sinh và tọa đàm Những bài học văn hóa từ GS. Trần Văn Khê tại Trường Đại học Văn Lang, tổ chức chương trình Trần Văn Khê - Trăm năm mạch nguồn chảy mãi, chương trình Trần Văn Khê - Một đời với âm nhạc dân tộc.

Đánh giá cao các hoạt động của Quỹ Trần Văn Khê đối với việc góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị di sản âm nhạc dân tộc theo đường lối văn hóa của nhà nước và tinh thần của GS-TS. Trần Văn Khê là chú trọng yếu tố gốc, cổ truyền do các nghệ nhân truyền lại, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã chỉ đạo Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang phối hợp cùng Quỹ Trần Văn Khê thực hiện chương trình giao lưu nghệ thuật Di sản từ trái tim. Đạo diễn, TS. Mai Mỹ Duyên và soạn giả Phạm Văn Đằng đã thiết kế một đêm diễn kết hợp giao lưu thú vị gồm các tác phẩm đàn, ca và trích đoạn cải lương đặc sắc do các nghệ sĩ được trao Giải thưởng Trần Văn Khê cùng các nghệ sĩ tài danh của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang trình diễn. 

Một tiết mục trong chương trình giao lưu nghệ thuật Di sản từ trái tim.

NSND. Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM bày tỏ xúc động và trân trọng nỗ lực của các nghệ nhân, nghệ sĩ và Quỹ Trần Văn Khê. Bà cho biết: “Bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ những giá trị đã có mà quan trọng là tạo điều kiện để các giá trị ấy được trao truyền cho thế hệ kế tiếp. Một suất học bổng hay giải thưởng Trần Văn Khê vừa có sự hỗ trợ về vật chất cụ thể nhưng lớn hơn cả là sự động viên, khích lệ những người trẻ chọn con đường học tập, nghiên cứu và gắn bó với nghệ thuật truyền thống. Đó là sự đầu tư cho tương lai.

Chương trình Di sản từ trái tim tổ chức tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, một địa chỉ nghệ thuật giàu truyền thống trong thời điểm hướng đến dấu mốc 50 năm hình thành và phát triển của Nhà hát là sự gặp gỡ giữa một chương trình dành cho di sản, một quỹ học bổng hướng đến thế hệ trẻ và một sân khấu gắn bó với nhiều thế hệ nghệ sĩ của TP.HCM cũng như cả nước. Chúng tôi mong muốn thông qua những chương trình như Di sản từ trái tim sẽ góp phần giới thiệu tinh hoa của nghệ thuật dân tộc để giới trẻ nhận thức, hiểu biết được các giá trị tốt đẹp, từ đó bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách của thế hệ trẻ. Đó là phần rất quan trọng của việc bảo tồn, gìn giữ các giá trị.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ có các kế hoạch bền vững hơn, phối hợp với Quỹ Trần Văn Khê và các tổ chức, cá nhân khác để các nghệ sĩ đạt giải thưởng có điều kiện biểu diễn, trước hết là tại TP.HCM. Sở cũng tiếp tục đồng hành với các tổ chức, các văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, cộng đồng xã hội xây dựng một môi trường văn hóa ngày càng đa dạng, đặc sắc, trong đó nghệ thuật truyền thống có vị trí xứng đáng và có sức sống trong đời sống đương đại”. 

Các khán giả trẻ đến với chương trình.

Soạn giả Phạm Văn Đằng, người biên soạn chương trình cùng TS. Mai Mỹ Duyên, cho biết đêm giao lưu có ý nghĩa rất lớn và thiết thực trong việc gửi đi thông điệp đến cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. “Trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều bạn trẻ, nhiều người còn chọn lối sống vị kỷ thì chương trình đã gửi đi một thông điệp rất hữu ích để khơi dậy, nhắc nhớ chúng ta chọn một cách sống tốt đẹp, như tinh thần “Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình”. Di sản của cha ông để lại vô cùng quý giá. Nhiệm vụ của người trẻ là phải tiếp nối, lan tỏa, mục tiêu cuối cùng là hướng tới một cuộc sống cao đẹp”, anh Đằng chia sẻ. 

Sự đồng hành và quan tâm của xã hội đã tiếp sức rất lớn cho những nghệ sĩ, nghệ nhân gắn bó với nghệ thuật dân tộc. NSND Ngô Tuyết Mai, chủ nhân Trúc Mai Music House, người vừa nhận Giải thưởng Trần Văn Khê 2026 cho biết đó chính là động lực quý giá và lớn lao dành cho những người chọn âm nhạc dân tộc để gắn bó, trao truyền như bà.

Liên tục 17 năm qua kể từ năm 2009, NSND Ngô Tuyết Mai đã tự đầu tư kinh phí mở các khóa học miễn phí tại nhà dành cho những người yêu mến âm nhạc dân tộc. Khóa học này giới thiệu chính xác tên gọi, nguồn gốc, cách chơi của 21 loại nhạc cụ truyền thống phổ biến của các dàn nhạc dân tộc Việt Nam hiện nay, tạo điều kiện cho học viên chơi được 5 cây đàn phổ biến nhất là bầu, tranh, t’rưng, k’longput và đàn 36 dây. Học viên đến với Trúc Mai Music House mỗi năm một đông.

NSND Ngô Tuyết Mai (Giải thưởng Trần Văn Khê 2026) biễu diễn âm nhạcdân tộc trong chương trình Di sản từ trái tim.

Khi khóa học Thanh âm Việt - Suối nguồn cảm hứng khoá 17 năm 2026 vừa kết thúc, NSND Ngô Tuyết Mai đã chia sẻ đầy tự hào: “Khi mới đến với khóa học, mọi người gần như bắt đầu từ số 0: không biết gọi chính xác tên các cây đàn, không biết đập nhịp bài hát (chỉ 2 bạn biết), không biết đeo móng, cầm que để chơi đàn. Sau 7 buổi, các bạn đã học gọi tên, nguồn gốc, cấu tạo, cách chơi của 21 loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc Việt Nam, học cách đọc tên nốt, cách đập nhịp, học cách cầm que và chơi thuần thục bản nhạc trên cây đàn yêu thích.

Không chỉ thế, Trúc Mai Music House còn đón tiếp nhiều gia đình từ những đất nước xa xôi đến tìm hiểu âm nhạc dân tộc Việt Nam, sau khi kết thúc chương trình biểu diễn, các bạn đều thốt lên câu: “Tuyệt vời”. Âm thanh của các cây đàn, giọng hát không qua micro, không có hệ thống ánh sáng cầu kỳ đã giúp họ cảm nhận sâu sắc về văn hóa Việt Nam”. 

Giải thưởng Trần Văn Khê và những đêm nhạc giao lưu nghệ thuật được tổ chức trang trọng ở các nhà hát, được sự quan tâm của các cấp quản lý và cộng đồng xã hội chính là động lực vô cùng lớn để các nghệ nhân, nghệ sĩ như NSND Tuyết Mai tiếp tục con đường lan tỏa vẻ đẹp của nghệ thuật dân tộc đến thế hệ trẻ, và xa hơn là vươn tầm quốc tế. 

Bài: Trâm Anh - Ảnh: Thảo Vy